15/12/08

Onte a la nuite quemie cu’l Carochu

Onte a la nuite pu’las rugas scuras de Cicuiru andaba you quandu m’apareciu al Carochu.
“Que fazes ?” que me diç-él, “Pur’qui andu !” qu’al digu you.
Carochu : Sabes quiên sou ?
You : Home, claru yês al Carochu de Custantin !
Al Carochu y lus Dançadores de Custantin
C : Sou’l Carochu si, agora de Custantin, solu yê s’eilles lu quiêren !
Y : You siêmpre vus veyu eilli, pur issu yê que…
C : Nun tenes miêdu de mi ?
Y : Nestes diês andu tan solu que cu’l diabru puderie falar siên fugir !
C : Ha ! Deix’alla al miu armanu y ven maźie pra caź’a quemer.
La viêlla, la tie dal Carochu
Fui assi que me fui a quemer an caź dal Carochu y que finalmiênte coinecie a la sue mulliêr, ya cu’l péźu de lus añus an riba de la cara y dals hombrus tamiên...
C : Ya viste home que tie tan de-lei tengu !
Y :….. ye.. yê…
C : Y biên apetitoźa que yê cu’las castañas an vuôlta dal pescuôçu, anton no ?
Y : Bah ! Pul menus nun passais fomes !
C : Hahahahaha !
Al Carochu an busca d'ũa vitima
Al mellor inda fui al que cumimus... Y: Ha bon... mas vos teneis ende fumeiru !
C : Ha carallu ! Mas tu nun vés… yê’l que you roubu a lus Custantineirus !
Y :…. Mas y si se cunserva… ?
C : Claru ! Hai uns añus cumprei un cungelador an Alcañiças y agora purreiricu de la vida !
C :... Mas antes niên te cuônta... yêra fudidu... la tie rafudiês toda que s’al stragaba tudicu !
Al Carochu y la viêlla
Y la muźica que scuitaba’l “home” anton si… Y : Mas y tamiên scuitais lus « Franz Ferdinand » ?
C : Si… gustu muitu da-me einergie. So quandu se pon a beilar cu’la tie ! Carallu al tiu staba tunticu, habiêdes de ver cum s’anruscaba cu’la viêlla y la muźica a tucar, yêra “Lucid Dreams”... C : Anton nun beilas ?
Y : Nun sei...
C : Home nun me digas que nun tenes moça que t’ansine ?
Y:... Ya vos al deziêstes...
C: Bah nun t’afliges que pa’la semana ya t’amustrarei las... LAS HORAS !
Y : Han ? Quei passa ?....
Abrie lus uôlles... “Son las horas ! Ala !” Yêra Marie que me dezie qu’iba a fechar la caź dal pobu... Dei-me de cuônta qu’habie drumidu mas de dues horas !... Ya vus’l digu you, Sumol cun Red Bull nada buônu...

12/12/08

Tiêrras Llionéźas…

Al Prainu y Aliste
A la dreita dal caminu son las Tiêrras de Miranda a la squiêrda son las Tiêrras Alistanas adonde tamiên se falou Llionés ya hoije ende stintu ou quaisque !... Mas sera meźmu assi ? Al Lionés inda survive hoije na tuponimie. Un eiźemplu yê Fornillos de Aliste ; s’al nome fussa Castellanu anton serie Hornillos y no Fornillos. Nada mas, nada menus, sta demustradu !

11/12/08

Artimañus a la moda Cicuirana

Yê sabidu que lus Cicuiranus son uns angeñeirus que nun hai outrus assi ! L’outru die quandu juguemus a la malla (verçon mudernizada de la cunca) tubiêmus un pequeiñu purblema… Fui assi ; al mocu de la malla nun querie parar an riba dal cepu… que fazer ??? Y anton, ya nun sei quiên fui, mas houbu un que dixu : « Carallu ! Ya vengu y qu'assi se vai a ficar dreitu l bardinu ! »
Mocu quiêtu, angeñoca feita !

Anton turnou cun eiman de lus altefalantes, anganchou-l nal cepu, puźu al mocu an riba, y mandou un puntapie al cepu. Al mocu nun se cayiu, ya staba l’angeñoca feita. “A carallu”, dixu-él ! “Agora se nu’l acertais nun se caye !” Y fui-se todu cuntenticu de la vida a tumar ũa cervejica !

10/12/08

Al monu y la mona de Custantin

Al monu : Tengu la mellor tie dal mundu ! Yê guapa cul sou lhencicu tan de-lei cu’la sue sayica y trai-me la merenda nal sou cesticu ! La mona : Tengu la mellor suôrte dal mundu ! Cada añu dan-me un home nuôvu… Y l’outru queiman-lu !!!

09/12/08

A home amaña-te que yê Eimbiêrnu !

Al miu llumicu, la mie gorra. Ũas castañas a la braźa y ũa tabaféya al lladu…
Açpuis FIÊSTAS… an Alcañiças !!!!!!
Ou an outrus sitius...
Fiêsta de lus rapazes (Custantin, 2007)

08/12/08

Cuchines ya butilles !

Cuchines Cicuiranes

Chizilla : A Chiquirita dixu-m’al burru que ya iba a ser la nuôssa fiêsta d’eiqui uns diês. Chiquirita : A Chizilla... nu m’afodas ! Eiqui yê fiêsta to’als diês... nun ves cum quememes a la farta y todu... que mas fiêsta puôde ser ? Chizilla : Si home ! You sei... mas al burru dixu-me qu’aquél die yê special y qu’als duôñes mes fazen ũa fugueira einorme pa nun apañar friu y todu ! Chiquirita : Bah rapaza... come’y calla-te ! Qu’als burres s’al son nun yê pur nada…

24/11/08

Mañana fagu cume Alcinu !

Alcinu y'l sou trator

Sta ditu, so m'al queda pa fazer ! Mañana deixu esta vida y marchu m'an busca d'ũa Gallega... Assi fizu al nuôssu amigu Alcinu. Ũa Gallega, direis-vos, mas purquei ?

Yê simples : las Mirandéźas son pouquechicas y las que se quedoran eiqui nun son nada abiêrtas... cun eillas yê siêmpre "Ai s'al miu pai sabe...". Y las que marchoran pra baixu, me direi-vos, que nun vas atras d'eillas ? Ha mas essas yê que cum al pai ya nun sta pa las andreitar turnoran-se abiêrtas de mas y pra mi ya nun sobra nada. Yê que lus Purtuéźes son mui guloźus pu'la buôna chicha Mirandéźa !

Mas issu todu Alcinu ya l'habie antendidu ya biên antes de nos todus, y you cum sou siêmpre l'ultimu a m'aperceber... No, mas agora ya sei ! Mañana marchu pa las tiêrras Gallegas an busca d'ũa d'aqueillas pitas que canta tan biên !

20/11/08

Diêç añus de lliêngua oufecial

Fizu onte diêç añus que s'apurbou l'oufecialidade de la lliêngua Mirandéźa, fizu tamiên onte diêç añus que miu abo Manuel se murriu, assi que nunca chegou a ver la sue lliêngua oufecial naquessa tiêrra d'él ardida de lus sous antespassadus.
Un de lus sitius adonde inda se fala...
Oufecial yê nals papéles que pur an quantu al sou ansinu niên chegou a ser oubrigatoriu ne las scuôlas de Miranda... Pur agora la couźa sta algu fulclorica mas talveç yê mellor que seya assi y que se quede de tal maneira, meźmu se you nun cuncordu.
LA MIE LLIÊNGUA, YA LA VUÔSSA Llatin y pré-romana, Sembrada la grana de la lliêngua Sturiana ! Secou al sol y fizu-se parba, D'ũa lliêngua ya cun tanta fala. Llionéźa ya Mirandéźa, Al curaçon an amor peźa. Lliêngua rala, Mas inda biên que se fala. Lliêngua llibre, dal miu curaçon tenes las culores. Ya naquessas flores lliêbas als mius amores. Hoije ya nun hai dulores, Purque dende veyu, de la oficialidá, las culores !
Tiégui Albes, 6 d’Outubre 2008.

17/11/08

Al jogu de la Cunca

Se fussa mie mai a screbir issu, eilla dirie qu’al jogu Mirandés de la Cunca yê tan viêllu cum lus Afunsicus… ! Y pur acaźu yê meźmu mui mui antigu. Ya qu’al jogu sta an relaçon cun piêdras, issu mus andica que nun puôde haber jogu mas arquaicu. Pra quiên nun sabe cum yê, vou a splicar ende de maneira rapida.
La Cunca
Un grupu d’homes, cada un c’ũa piêdra, tentan nal zafiu, a apuntar ũa pedrica a ũas quatru cañiças (10 m) aloinje; La pedrica de forma cilendrica stendes depiês. Meźmu al que nu toca la pedrica cunsigue marcar puntus. Quiên gaña yê al que la fai queyir ! Nun yê mas cumplicadu !
Cicuiranus nal jogu de la Cunca
Ũa question bastante antressante queda an ser la qu’eiqui ven : Que quiêr dezir al nome Cunca ?
-Ya se puôde dezir siên péna que la palabra nun sona a nada de Llatin, pus yê ũa palabra cun dous funémas simples quaisque eidenticus kun y ka. -Ne la nuôssa lliêngua hai varias palabras relacionadas cu’las piêdras y qu’ampéçan pu’las raizes : can-, cal-. Essas palabras son las seguiêntes : cantarie, cantada, calabouçu...
La pedrica branca de la Cunca
-Essas palabras fazen mus pensar que la raiç kan ou kal sta an relaçon clara cun las piêdras. Pur eisemplu, la palabra cantada yê cumpuôsta de kant- y –ada. Cum viêmus antes, se la palabra nun yê Llatina anton pudemus tantar saber al sou segueneficadu uźandu ũa lliêngua préromana biên coinecida, al Bascu. Al sufixu –ada, zigna ũa abundencia. Ou seya ũa cantada, yê ũa abundencia de piêdras. -Nal caźu que mus antressa eiqui, la palabra Cunca yê furmada de kun- y –ka. Cum ya viêmus la raiç kun- debe de star an relaçon cu’las piêdras, serie anton ũa palabra préromana pra zignar tal couźa. An quantu al sufixu –ka, an Bascu yê un deminutivu. Todu issu mus andica que Cunca seguenefica pedrica ; de to’la certeza la pedrica que se ten d’atupar !

27/10/08

L’assinatura d’un Gurbata, ende, pa l’eiternidade

Lus Gurbatas son lus Custantineirus, tantu cum nos, lus de Cicuiru somus lus Gorrus. Jose Francisco, ye al que se puode ler, ende naquessa puorta d’ũa caźa ya quaisque queyida de Cicuiru.

Jose Francisco Mario Constantim 1937
L’home screbiu al sou nome cun llapeç an 1937 y hoije 71 añus mas tarde al nome inda aparece quaisque cum s’houbira sido feitu agorica. Nun s’apercebe biên cum issu puôde ser. An tantu tiêmpu, cu’la chuva, l’air, l friu, la niêve, l gélu y meźmu assi, al nome assi se ficou.