30/04/09

Nos deiqui

Nos deiqui yê un purgrama an mirandés que da a las sestas a las diêç, y lus sabadus a las onze horas de Purtual. D'ende fala-se de las couźas de la nuôssa tiêrra; dal qu'alla se passa, de la giênte y mas.
Al purgrama ten tamiên un cadernu que yê'l seguiênte : http://www.nosdeiqui.blogspot.com/
Fui cumbidadu pala radiu, nesse purgrama onde starei you alla tamiên a la par cun Duarte Martins (pursor de Mirandés) y Paulo Meirinhos de lus Galandum. You achu que vai a ser buônu. Se mus creis scuitar yê solu ir eiqui : http://mirandumfm.com/
Nada a ver cu'l restu mas deiqui a poucu ya veneran lus retratus de la Lluç... paçencia qu'andu de vacanças... !

19/04/09

Al gambuzine si quemiu als gatiques !

Agora la couźa ya sta ciêrta ! Hoije Tacu falou cun al paixaricu que tode viu y qu’al dixu que si. Qu’al gambuzine angulliu d’ũa sola bocada als cinque gatiques ! Cuitadiques pensou Tacu... ya nun vou you a puder currer atras d’eilles ! Nun ratu Oscar aguçou ls diêntares dal Tacu y ya me cunfessou qu’assi que lu veyan, lu çfollan tode ! So qu’inda nun sabe se vai tamiên a fazer fumeiru cu’él, cum se fizu ya an Miranda cu’ls corcudillus (oubie dezir que la corculleira quedou mui buôna).
Tacu mi einervadu !
Mas Tacu sta cun ganas de l’apañar, ya Oscar l treina tod’ls diês ! “An Miranda cum dizen que son issu y aquiêllu, tenen carne d’ampurtaçon de las Africas. An que nos, eiqui nal monte, tenemos buôna chicha gambuzineira... y... mira parece-me qu’anté ya cheiru d’eiqui ũas custeletas desse bichu y de las biên assadicas !”
Inda mirei pals llades : “Ah pus claru yê tiu Bunitu qu’anda assar curdeiru !”

16/04/09

Al gambuzinu saliu dal monte !

Diç que l’outru die antrou al gambuzinu an Cicuiru y que s’atacou a uns gatiques qu’eilli staban ! Ya agora nun se vuôlviran a ver, y naide sabe adonde stan. Al mas ciêrtu yê que fui al gambuzinu que lus quemiu ! Eiqui mus queda ũa cumbersa grabada pur un paixaru qu’aculla passaba y que viu todu... Mañana a ver s’atopu mas nuticias !

06/04/09

Miranda anda cun eiconomiês !

A las ralas vezes que you vou a Miranda (pus Alcañiças yê mas acerquita !). Fui neste Natal (pus ya pudeis ver !) passei an frente al bar de lus bumbeirus y staban alla ũas letras feitas a mode de bumbiêllas a butar lluç, tipu pra que se veyan de nuite. Y deziên assi “BOAS FESTAS”, y you pensei... “la ostina ! mas eiqui faltan letras !”. Pus claru que faltan, que nurmalmiênte debie de star alla screbidu algu mas desta forma “BUÔNAS FIÊSTAS”.
La tal çringonça a butar lluç

La mie suôrte fui d'ancuntrar un bumbeiru eilli afuôra a quemer un cachu de bollu rei y anton vou-m’a vé-lu assi a mode de quiên sta todu assustadu : You : Mirai que vus rouburun ũas letras desta çringonça ! Bumbeiru : Ha home, adonde ? Y : Pus mirai biên. Falta al “U”, y’l “N” de “buônas” y’l “I” de “fiêstas” ! B : Ha home, no ! Sta screbidu an purtués, nun vés ? Y : Boh ! Mas y que dialetu yê esse... Coñu ! Que corta to’las letras ! B : Haaaa home, yê la camara qu’anda agora cun eiconomiês ! Nun vés, yê la crize ! Y dizen que screbir an purtués pus que mus queda mas baratu, ya que nu’hai tantas letras... vés yê assi. Y : Pus cuncerteza que gasta menus lluç ! B : Bon ala, nun quiês antrar pra drentu ? Y : Haaaaa home ! No, marchu mas pra norte, adonde nun cortan las letras ! Diç qu’eilli tenen mas deñeiru ! You açpuis quedei-me meyu pensandu nestas couźas y you achu que serie biên mellor puner ende un discu que repite siên parar “buônas fiêstas”. Y cum yê un discu anté puderie dezir “buônas fiêstas a todus”, ou mellor inda “buônas fiêstas a todus y Tiégui yê’l mas guapu !”. No mas talveç no tantu... Mas yê verdade ! Quandu you pensu que scriêben issu nun dialetu dal mirandés... dizen que ten ménus letras, ya que yê dialetu, solu pude ser assi !

05/04/09

Ũa questume de la mulliêr mirandeźa

Eiqui vus amostru un retratu ralu : ũa mulliêr cul ninu achin. Essa questume, dezie Leite de Vasconcelos que solu la teniên las mulliêres de la Africa y las dal Prainu. Ne la verdade essa questume ten meźmu ũ ourige pratica. Ya assi la mulliêr ten las dues manes llibres pra varius traballus cum fazer de quemer, llabar nal ribeiru, scabar, sumbrar, apanhar batatas, andar a la segada, ou filar. Y issu todu cul ninu biên purtegidu dal air friu.
Achin lliêbas-me cuntiyu : tie Stina y la sue niêtica
Mas hoije, ver ũa mulliêr llebar un ninu achin yê algu ralu. Las ultimas mays ya nul fazen pur varius mutivus, un d’eilles yê que ya agora hai carrus pr’issu. Suôbre l’eitimolugie desta palabra poucu pudemus dezir, apénas que yê antersante d’ir a mirar nal Bascu purqu’hai ũa palabra ya proxima dessa que yê atiki que quiêr dezir apegadu; al ninu anda apegadu a sue mai.

31/03/09

Eilles inda andan cu'la ramallada !

Eiliriu, Nandu y Urlandu nal racha palus !
Trasdonte pu’la mañana iba you a dreitus pu’la ruga abaixu quandu m’aparecen aqueilles barrabotas qu’eiqui stan nessa fetugrafie. -You : Mas y vos que carallu fazeis ?
-Urlandu : Pus nun vés ? Andamus a rachar palus !
-You : Ostia ! Mas ya nun fai friu home !
-Nandu : A pus you vin purque Urlandu dixu-me que me daba ũa bocha y un perźunticu acabadu de currar... que ya nun tengu nada an caźa y Mare ya fechou !
-Urlandu : Quei ? Stas tontu ! La chouriça talveç, al perźuntu quedu-me you cun él !
Nandu quedou-se cu'la boca abiêrta, que nun percebie biên se fui cul spantu ou pur pensar nal cheiricu dal fumeiru...
-Nandu : Y tu adonde vas assi ?
-You : You... Home ! ... You a nada ! Pra reźumir : quantu mas val nun fazer nada de que traballar pensandu arrecebir algu.

13/03/09

Las castañas de l'einfiêrnu...

Yê verdade, ha rapazes ! Ya se mus acaborun las castañas. Assi que pa’las ultimas ende faziêmus un llume qu’anté parecie l’einfiêrnu, hui ! Mas tamiên tode lus diês ya ampeçaba a aburrecer algu ! Ya niên vus cuôntu anton lus seranus a la caźa dal pobu, ũa verdadeira algrie de cheirus !
Ũa calor, hui !
A mie ya me staban a chamar “culu rotu”, a Oscar ya’l chamaban “çcacha narizes” y Nandu yêra’l “rompe aires” ya que quandu mandaba un, aquiêllu parecie qu’anté fazie tremer las parédes ! Dizen que dantes lus Zoélas faziên farina de bellotas y açpuis pan ! Eimaiginai, cum debie de ser. Aposte que debie de ser ũa fiêsta de cheirus a cada mumiêntu ! Bah, mas inda biên que s’ambentou l’augardiênte y’l cidra pra zipar esses eifeitus mal cheiroźus. Agora ya solu yê sperar pa l’añu...

09/03/09

Las tabafeyas de la raya

Ya vai tiêmpu agora pra falarmus de las tabafeyas y puner ende algũas fetugrafies de la moda de purparaçon an Cicuiru. Pu’la raya y tamiên an outrus sitius las tabafeyas son feitas cu’lus restus de las carnes ; la chicha que se gueda apegada a lus uôssus. Vamus eiqui a eilustrar la fabricaçon de las tabafeyas an Cicuiru, feitas pur tie Stina y Fernanda.
La carne a cuzer nal pote
Esse chicha yê mui deficel de tirar y solu se puôde apurbeita cuzendu lus tales uôssus an auga tirada a la fuônte y çpejada nun pote cu’lus uôssus alla. Açpuis d’habéren cuzidu algũas horicas ya la carne se tira biên mellor.
Tie Stina y Fernanda a fazer las tabafeyas

Nesse tiêmpu de cuzeduru l’home de la caźa cort’al pan a mode de turradas, mas mui finicas. Al pan mas a la moda pr'esse trabalho yê al de Malhadas purque nun ten muitu miollu y anton da-se mellor pa la seguiênte ouperaçon. Açpuis de biên cuzida, la carne tirada de lus uôssus yê botada n’ũa baciga cul pan. Ende pon-se tamiên carne de pita acabada de matar, y ya tamiên cuzida. Adiciona-s’al sal, salsa, allu y l’auga que serbiu pra cuzer lus uôssus, quaisque inda a ferber.

Las tabafeyas feitas
Mas ũa veç, yê l’home de la caźa que vai a fazer al seguiênte traballu ; mesclar tode lus angrediêntes c’ũa culler de madeira anté fazer ũa papa. La massa outida yê lluôgu metida n’ũas tripas secas de vaca. Traballu ya agora feitu pu’las mulliêres. Cum se puôde ver, las tabafeyas de la raya son realizadas ounicamiênte pr’apurbeitar la chicha que nun se puôde uźar pra chouriçus y que tamiên ya nun da pra butiêllus y que solu se puôde arrebañar cuzendu lus uôssus.
Llabaije de las tabafeyas
Açpuis d’anchidas, las tabafeyas son arrecullidas cul restu dal fumeiru, na propria cuzina de la familia, ou n’ũa cuzina scura ya ajeitada a la moda. Las tabafeyas yê la parte dal fumeiru que se come an purmeiru. Secan-se an menus de dues sumanas, y alla van llougu assadicas a la braźa c’ũa turrada dal pan de Malladas, cidra, y un cachu de queiźu nal fin pra quedar biên !
Prontas pra culgar de las baras
L’ourige dal nome dessa piêça dal fumeiru perde-se ne la perfundidade dal tiêmpu. Ua pussible eipoteç an quantu a la sue ourige serie que ven dal Arab « tabafia » que quiêr dezir « cuzidu an drentu ». Parece-mus ser la mellor eipoteç ya que çcribe biên cum la tabafeya yê feita ; de carne cuzida.

04/03/09

Al Mirandés ya yê faladu nal Braźil !

Agora ya nun hai dubidas ! Al Mirandés yê lliêngua anternational qu'anté yê screbida nal Braźil ! Quei ? Bubices y tuntices dizes-tu ? Anton mira eiqui qu'açpuis ya falamus :
D'ende anté veniren a fazer repurtaiges, passorun pur Malladas y tamiên pu'la raya... bon si Custantin (cum no !) ya cerquita de Cicuiru... Quei ? Nun m'ancerditas ? Cun carachu ! Anton mira ende y abre biên las foyas que te siêrben de mira gaitas :

20/02/09

Zamora nacionalista ?

Soutru die iba you an caminu dal Eroski de Zamora quando al passar an frente la scuôla d’anfermerie achei un munton de cartazes llionistas pu’las parédes. Ya veyu que lus studantes siempre stan a la punta dal ultimu avançu puliticu regional, algu cum an França. Mas sera issu mesmu buonu de misturar lliêngua y pulitica ? Nun sera isso prigoźu ? Nun eyra issu afeitar al recoincimiêntu de la lliêngua ? You achu que si.
Vos mirai biên. Nos an Miranda nunca mesclémus lliêngua cun pulitiquices, se no cuncerteza qu’inda stariêmus hoije a berar. Anton purquei nun teneis un menistru Llionés que vaya a l’ansembleya falar an Llionés, de la meźma cum acunteciu eiqui ? Quandu you veyu las manifestaçones pu l’anterneta, you alla pensu : mas sera meźmu que saben todus falar Llionés ou fazen solu issu pra guerra entre PP y PSP nun sei quei, Rajoi y Çapatero ? Sabeis an Euskadi, la meyor parte de la violencia rugalleira yê feita pur jobes que nun saben falar Bascu y inda menus lu son. Y assi vai al mundu, nos lus jobes gustamus muitu de berar, mas berar cun pulitica… issu que s’affoda !