24/09/09
22/09/09
Toponimiya de Samartinu
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
07:44
Aquestes chamadeires de Samartinu fuerun-me dades pur miu pai y’l tiu Juan an Samartinu nal die 30 d’Agostu dal 2009 pula tardica na ruga las Cabiyancas. Als chamadeires stan an nurmativa stur-llionéźa.
Purmeiru, hai que nutar qu’al nome ouficial dal pobu yê “San Martino” (San Martinu), anque tal numinaçon nunca me tenga achegada als oubides. You siêmpre oubie Samartinu, que seya pur boca de miu pai, d’alla natural, ou de sue mai, mie bo Źabel. Tal fenomenu tamiên s’acha perźente an Cicuiru y Custantin adonde al cabéçu la Lluç yê tamiên chamadu Samarcus ou San Marcus.
Nota-se la queyida de la “g” antervocalica an palabras cume: Antrauas, Nueira,... An que siêmpre you pensei que tal fenomenu nun acuntecie an Samartinu. Nota-se tamiên l’uźu de “ll” y “y” a la par un de l’outru, cunforme las pessonas (i.e : Mellon, Meyon). Aquestu yê’l qu’acuntece an Llionés : cuneyu (Llio.), cuneillu (Mir.).
La lista qu’eiqui sigue inda tenera algũas faltas, nal sentidu que nun debe de star cumpreta. Pus tiu Juan falaba muitu y a las vezes al lapeç nun cunseguie screbir ls nomes tan purreires que salien de la su’boca. Pur issu, piêdu a quiên sabe mas qu’eiqui m'als ponga. Ya assi c’ũa lista mas afinada, als chamadeires daquesta tiêrra seran açpuis publicades nal sitiu dals “chamadeiros” d’Amadeu Ferreira, desta veç an nurmativa mirandéźa.
Un quementairu suôbre dalguns nomes queda pur publicar nal centificu eilustradu. Ya se fera de brebe.
Chamadeiru de las tiêrras :
Al Toural
Aragon
Garbançalinas
Castrellon
Cabiyancas
Trubiêscu
Al Mulinu la Raya
Las Trés Marras
Spinacoźa
Curril
Fuônte Stebe
Cabeçu Conceillu
Castrellon
Pçeiron
Barreira de Veigas
Las Antrauas / Las Antrauguas
La Ramalla – La Ramaya
Als Llamedeires
La Pila
Al Meyon – Al Mellon
Fragas
La Chana
La Trebanqueira
Al Cudessu
Adroźo
Adroźinu
Val de Conde
Vellarinu
La Junqueira
Al Cabeçu
Altu La Güeira
Valles Seques
Ourriêta Mariya
Ourriêta Cuba
La Caźeta
Peiña Redondu
Las Lumbranças
Scubal
Faleital
Cabeçu dals Açores
Murgueira
La Matracuôla
Las Peźetas
La Rebulleira
Lleirueles
Al Queimadu
La Caźica
Als Portes
Al Mulinu Pires
Val de Canal
Cañamal
Peiñas de Gordu
La Duôrna
Peiña la Vela
La Turezilla
La Barreira dals Terrones
Al Cerradu dals Terrones Las Almas Al Piźon Als Llambisqueires La Chana La Llubéra Las Urtigas Lus Picones Las Mangas Als Scubes La Vuôlta Al Terren Als Chanes Als Taberneires Al Xardinal Las Ançarradeiras La Chaneira Peiña Llastra Val de Castru Las Bordas Antoñu Stéba Al Siêrru La Ciêrba Al Checalle Al Turril Als Picones Ourriêta Lluôbu Cerradu Pintu Ourriêta las Fragas Val de las Loijas Valle Redondu Valles Gamones Tabura (?) Funtaninas Ancruzelladas Ourriêta Cuba Val de Peñedus / Val de Penedus Val de Castru Patada dal Mouru / Piźacada dal Mouru Llagonica La Paradeira
Chamadeiru de las tiêrras :
Al Toural
Aragon
Garbançalinas
Castrellon
Cabiyancas
Trubiêscu
Al Mulinu la Raya
Las Trés Marras
Spinacoźa
Curril
Fuônte Stebe
Cabeçu Conceillu
Castrellon
Pçeiron
Barreira de Veigas
Las Antrauas / Las Antrauguas
La Ramalla – La Ramaya
Als Llamedeires
La Pila
Al Meyon – Al Mellon
Fragas
La Chana
La Trebanqueira
Al Cudessu
Adroźo
Adroźinu
Val de Conde
Vellarinu
La Junqueira
Al Cabeçu
Altu La Güeira
Valles Seques
Ourriêta Mariya
Ourriêta Cuba
La Caźeta
Peiña Redondu
Las Lumbranças
Scubal
Faleital
Cabeçu dals Açores
Murgueira
La Matracuôla
Las Peźetas
La Rebulleira
Lleirueles
Al Queimadu
La Caźica
Als Portes
Al Mulinu Pires
Val de Canal
Cañamal
Peiñas de Gordu
La Duôrna
Peiña la Vela
La Turezilla
La Barreira dals Terrones
Al Cerradu dals Terrones Las Almas Al Piźon Als Llambisqueires La Chana La Llubéra Las Urtigas Lus Picones Las Mangas Als Scubes La Vuôlta Al Terren Als Chanes Als Taberneires Al Xardinal Las Ançarradeiras La Chaneira Peiña Llastra Val de Castru Las Bordas Antoñu Stéba Al Siêrru La Ciêrba Al Checalle Al Turril Als Picones Ourriêta Lluôbu Cerradu Pintu Ourriêta las Fragas Val de las Loijas Valle Redondu Valles Gamones Tabura (?) Funtaninas Ancruzelladas Ourriêta Cuba Val de Peñedus / Val de Penedus Val de Castru Patada dal Mouru / Piźacada dal Mouru Llagonica La Paradeira
19/09/09
Centificus Cicuiranus chegan a cuncluzones
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
11:52
Publicamus hoije ũa nuticias mui special que la nuôssa eiquipa d’ambestigaçon acabou agora meźmu de publicar nal “The Economist”. Al reźultadu de varius añus d’ambestigaçon nal tema de las relaçones antre saber y deñeiru yê que l’home quantu menus sabe, mas deñeiru gaña !
Reźulbimus hoije publicar aquestu reźultadu eisencial. Agora eiqui ven la teorie :
-Toda la giênte sabe que saber yê puder y anton putencia.
-Al tiêmpu yê deñeiru.
Nissu vamus a ũa pouca de fizica. Sabemus todus que Putencia=Traballu/Tiêmpu, pus tal couźa yê simples d’antender, ya que mas rapidu se fai un traballu, mas putencia un ten. Cume dezidu mas arriba, Saber=Putencia y Traballu=Deñeiru.
Al xefe de l'ambestigaçon Cicuirana y l'angeñeiru de las chabolas
De tal maneira que tenemus qu’al saber yê: Saber=Traballu/Deñeiru.
Y anton l’antrigante yê qu’achamus que: Deñeiru=Traballu/Saber.
Ou seya, menus un sabe mas deñeiru un gaña !!! Y issu tantu da al traballu feitu.... A final, achemus un eiźemplu praticu pra cunfirmar la nuôssa teorie: Runaldu ! Pus el nun sabe nada (sabe currer atras d’ũa bola) y’l traballu nun sera muitu. Y ya cume se sabe gaña muitissimu deñeiru ! Sta la nuôssa teorie cumprobada !
Agora ya you’l dixe al chaboleiru que nun stude mas se quiêr tener deñeiru na vida, you nesse sentidu ya stou fudidu...
07/09/09
Al Naźu ya sta ende !
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
20:45
Y anton eiqui ven al Naźu, ya ampeçadu nal Sabadu. Que buônu ! Nun sei que vus dezir se no que gusterie d’allar star. Mas oubie cuntar ũa, ũa que se passou hoije pu’la tardica.
Yêra un viêllicu que staba eilli santadu y cume agora al Prainu yê mui coinecidu aparece tamiên gente de Purtual; Bon, d’alla baixu quiêru you dezir.
Nissu anton, aparecen dues gaijas bien de-leis an frente al viêllicu. Las dues tipas cume yêran dal Portu i que gustaban de dar nu pelu, van-s’al viêllu y qu’al dizen assi:
-Ah ! Oh Velhinho ! O que feria com duas gajas tan tan boas como nos ?
-You ? You cun vos nada ! Mas c’ũa duzia assi cume vos nesse palleiru y ũa candeya vurmeilla punerie-me ricu an dous diês !
Y cume las gaijas nun sabiên lu qu’habiên d’arrespunder assi se quedoran meyu de tacha abiêrta ! An quantu’l viêllu cuntinou sentadu a la selombra, las manus an riba la cayata, cume quiên dalgu aspera y que nun mas ven...
* Aquesta giênte que fai issu nun sei an que lliêngua scriben... Nun s'aperceba nadica se quiêra ! Bon traduzu; nissu hai qu'antender : FIÊSTAS AN HONRA DE LA NUÔSSA SEÑORA'L NAŹU, 5 anté 8 de Setembru dal 2009, PRUÔBA.
03/09/09
Las mouras d’Aliste
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
13:14
Acunteciu soutru die durante las fiêstas de San Roque ; salie you dal bar « Villa » d’Alcañiças quandu al fin de la caleija tube la suôrte de puder spreitarolar très mouras Alistanas ! Mas qu’apariçon tan fermoźa ! Trés llougu d’ũa sola veç yêra de mas pra mie… Purque cume se sabe las mouras siêmpre aparecen solas y al pie d’ũa funtanina ! So se fur ũa funtanina chamada San Miguel purque aende na praça central d’Alcañiças charcas d’auga hai poucas !
An fin aende m’apareciêren aquessas almas d’outru mundu, tan jeituźicas y biên de-leis a la maneira que you mas gustu (outrus diran cume you) ! Mas nun antendu anton cume pudiên ser très… Nun sei se fui las cerbeijas qu’habie you buidu, mas ostia, habie eilli mouras a trésdobrar !
Nun soube qu’al serie l’ancantu, mas tamiên hai que tener cuidadu cun issu. You biên sei que quiên nun s’arreźolve a nada nun ten prazer, niên reźultadu. Mas olha ! Deixa-lu, açpuis l’alegriya yê outra y niên siêmpre yê cume un julga. Assi cun todu, saquei al retratu (siên sacar outra couźa) y puje-m’andar antes qu’eillas mirassen pra mie y me pedissan pra’l rumper l’ancantu…
Açpuis al chegar an Cicuiru inda'l cuntei a Dalfin tal apariçon, mas él niên m'acreditou, diç que trés nun pudie ser. Sera que suñei ? S'assi fui, fui suôñu buônu !
Quiên anda a rouba las huôrtas ?
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
07:58
La sumana passada dalgũas huôrtas dal Pradu Cicuiranu sufrirun d’un roubu zgraciadu de pepinus, tomatus y seladas. Pra quei deziês-vos... Y you que sei ! Vus arrespondu you. Mas aquissu de tomatus y pepinus yê couźa straña. Cun tals aparatus debe de lus haber que quiêren amustrar que ya nun son machorrus ! Nun sei, digu you issu assi.
Mas carallu, quandu demus pur cuônta ya nun habie nada nas huôrtas ! Ciganus a roubar d’issu tamiên ya nun hai ou anton yê que la crize sta inda mas fuôrte que you pensaba... ou anton quiês ver que fui l gamuzinu que s’atirou a eillas ! Ya cun l’ajuda de lus facanitus, aqueilles barabotas de mocu aguçadu y de tomatus nuôvus biên puderan fazer sopa !
02/09/09
Siên cidra a la selombra la maçaneira...
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
11:48
Tanta fruita que se straga pur aquestes tiêmpus an Cicuiru. Las maçanas y las péras qu’apudrecen pul chanu, yê ancrible ! Bon, inda lus hai que cun maçanas fazen aquiellu qu’eilles van chamandu « cumpota ». Nada ruin, anté yê biên buônu pur esses tiêmpus inda caliêntotes al salir dal frigorificu.
Mas quei ? Nun se puôde fazer mas nada daquesta fruita toda ? Y que tal de fazer cidra ? Yê péna que naide s’antresse pur issu. Y quiên diç Cicuiru, diç l restu dal Prainu. Ala coñu ! Vamus todus arrecuperar las maçanas y fazer cidra ; cidra rayana ! (Cidra Rayana, la cidra que te sacude l’alma !)
Mas no ! Naide fai nada ! Y las maçanas bichoźas alla s’apudrecen… Pudeis curtar las arbres anton ! Hen ? Quei ? No, diç aquél… Purquei ? Ha ! Fai-te selombra pra puneres alla al carru… Ya assi al cidra tamiên nun te fera mui biên pra seguires al caminu !
19/08/09
Segada feita !
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
16:31
Cun essas temperaturas de chabascu, 37 graus trasdonte, 42 onte nal cabéçu la Lluç. Ya s’acabou la segada. You inda me lembru de ver cume yêra dantes cu’la fouç. Adonde la segadeira nun puodie passar, an pequeiñus recantus, iban alla lus mius abos. Naquel tiêmpu, hai uns vint’añus atras inda yêramus bastantes a acumpañar las maquinas. Mas hoije ya poucus fazen pur trigu y apénas la segadeira y un trator siêrbe pra sacar al granicu y la palla an fardus. Falandu de fardus, habie tamiên un tiêmpu an que yêran quadradus y daba pra fazer castiêllus… Hoije son redondus y einormes… Que se l’ha de fazer, you tamiên ya nun sou d’eidade pra fazer castellicus !
La mie Mirandica yê Pulitica !
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
16:25
Onte passei you pur Miranda ; nun sei al que tengu qu’agora vou-me muitu pr’alla. Bõn... Baixu you la ruga de la llibrerie, passu la caźa la cultura y cayu na praça central en frente dous cartazes einormes... y mui puliticus.
Nissu veyu al miu grande amigu Dalfin qu’andaba eilli a tratar d’ũas flores puôstas pur uns alunus nuns cartiêllus an frente la cambra. Y you cume nun percebu nada de pulitica fui-m’a falar cu’él a ver se me splicaba algu daquestas couźas; traie aqueilla camiźola adonde stan alla screbidu “Miranda yê la mie tiêrra”.
Dalfin : Stas tu eiqui hoije ?
You : You no y tu ?
D : Hui ! Cume te pones ! Anton adonde stas se no mas qu’eiqui ?
Y : Hen ! Ya m’iba pra Cicuiru, duôle-me la cabéça d’oubir Spañol y Purtués...
D : Andas derramadu home !
Y : Cun certeza... Mas quiên son aquestes dous fidalgus ?
D : Cume te pones ! Pus son lus que se candidatan pa las eileiçones !
Y : Ha ! Bon !... You pensei que fussen uns cantores famoźus qu’iban agora a cantarolar pa’la fiêsta de Santa Barbla !
D : Carallu stas buônu !
Y : Ho, lus puliticus tamiên cantan, mas d’outra maneira... Y issu de PSD y PS que yê ? A mie sona-me tod’eigual !
D : Pus al PS son lus de la squiêrda y al PSD son lus de la dreita !
Y : Anda carallu ! Mas al cartaç dal PS sta a la dreita y al dal PSD sta a la squiêrda de la camara ! Dalfin tu andas angañadu !
D : Ho ho ! Mas issu nun ten nada a ver, issu ten a ver cu’las eideyas ! Al PSD son lus democratas…
Y : Quei ? De gurbatas ? A Dalfin, you nun antendu nada dal que me dizes. Y you nun sei quiên ha puôstu lus cartazes, mas ya te digu, al PSD sta dal lladu squiêrdu !
D : Da ũa vuôlta !
Y : Quei ?
D : Vira-te ! Pon-te caras pal muzeu…
Y : Haaaaaaa ! Agora si ! Al PSD ya sta a la mie dreita !... Mas carallu agora stou de culu a la cambra !
Y Dalfin cume ya nun pudie mas cu’la riźa turnou a tratar de las flores, y you queidei-me cu’la mie. Anté purque PS ou PSD pra mie parece la meźma çucia ! Virei-me outra veç de caras a la cambra, mas Dalfin ya s’habie idu. Y you crie saber s’al PS chalra Mirandés...
06/08/09
Siên naide ya siên aua !
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
12:00
Cicuiru tiêrra de l’aua an abundencia ya nun la ten. De to’las bicas ya sol’ũa bota al liquidu que tantu mus fai falta an cada die feitu pur quiên Dius sabera. Hai caźa alla riba que nun tenen aua ya purie quatru diês ! You eiqui inda bai currendu a miêdu, da pra llabar al fucinu pu’las mañanas. Diç qu’onte inda passorun uns de la cambra a ver, mas nada de feitu. Açpuis inda mus dezirun que yê purqu’hai muites eimigrantes que van chupandu l’aua, assi que reźulta al que se sta passandu.
Mas, eiqui, hai que lu dezir, nunca vie Cicuiru assi tan dezertu nun branu, quaisque parece inviêrnu. Mal ! Habie un tiêmpu an que yêramus ũa carretada deilles a las nuites dende an baixu lus çreijeiru dal barriu altu. Mas hoije, naide. Hai que dezir que ya todus stan cun carrus, gaijas y mas nun sei, Cicuiru acabou. Ya apénas queda pra nos, lus qu’inda gustamus de venir ant’eiqui currer atras las piêdras de la raya ! Mas yê verdade, tamiên nun sabemus d’outru sitiu. Yê que nos nu’l peciźamus.
Subscrever:
Mensagens (Atom)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)