25/02/10

Tacu atras las apabardas

Tacu y la niêve
Tacu andu mui atentu, ligeiru cume l'air, cheiran-l las apabardas nal monte. Qui'que sera, apañara-las ? Vos que pensais ?

20/02/10

Sommes 3 % de joves a fala cume debe ser !

Dal que mus aparece ende, sacadu hai poucu d'un studu, you sou dal trés purciêntu a fala an mirandés culs mius pais, buôlus, vezinus y amiyus. Trés purciêntu, yê'l que se cuncluiu dal studu de la pursora rumana Aurelia Merlan. Aquesse studiu saliu onte an Ouviédu.

Aperźentaçon dal studu an Ouviédu

Assi cul studu de la pursora, ya pul menus tenemus un numaru de falantes ciêrtu de 4500 a uns 5000, tal cume you'l pensaba. No home, nada de 15000 cume se puôde ler pur'ende naquestas anciclopédias llibres... 15000 si lus houbu, mas yêra an 1940. Y naquele tiêmpu, ya que stamus ende, tamiên ya habie giênte a falar purtués mas yêran sol'uns 700. Yê dezi s'al purtués yêra biên lliêngua minoritaira !
Buônu, tener 400 alunus nun yê mal... puné-lus a fala afuôra las aulas yê outra cousa... La foda yê toda essa ! Yê cume me dezie un bascu l'outru die an Paris "las lliênguas perden-se, mas nun yê purque nun s'ansinan, mas si purque lus que las saben deixan de las falar". Y assi acuntece eiqui cul mirandés.
Yê péna qu'al mirandés se vai turnandu assi nun speç de lliêngua fulclorica, (tal y qu'al cume lus dançadores que perden la funçon religioza y passan a ser u'animaçon) you ya veyu deiqui a uns añes turistas a pagar pr'oubir la nuôssa lliêngua ! Ũa buôna merda, ya vus lu digu.
Agora solu pra que vus deyades bien decuônta de la GRANDE FODA qu'ende mus ven, vamus a fazer uns calclus de la quarta classe... Hai 8259 habitantes an to'l Prainu, se ende aplicamus la repartiçon demugrafica de Purtual (0-14 añes 17 % de la populaçon), fai-mus 1404 ninus.
S'aplicamus a aquesse ultimu reźultadu al purciêntaige de la mucidade falante cu'ls pais que son 3 %, issu fai-mus 42 ninus !!! Y 177 qu'inda lu falan cu'ls buôlus !!!
Murrendu-se lus buôlus ya solu quedaren lus trés purciêntus, 42 pessonas que deiqui a 50 añus falaran la nuôssa lliêngua... 42...
Que yê que se stan a fazé na cambra de Miranda ??? Han ??? Que fai'l nuôvu perźidiênte la junta ??? Onde stan lus planus lliênguisticus ??? Han ???

12/02/10

Nuite de nevada yê nuite de chouriçada !

Yêra n’ũa daquessas nuites an que nun se sabe biên l que fazer. Yê quandu stamus eilli todus juntus na caźa’l pobu, aburnaçadus nal scañu y que miramus pal llume a arder, las braźas a calcé-mus... y la niêve a cayir, a cayir naquesse berullu xordu... que... que...
Oscar a agabar al sou pan de centenu
Que se-me saliu dalgu pu’la boca : “ũa tabafeya agora nessas braźicas yê que staba biên !”. Pus ala, ditu y feitu, Narciźu allevantou-se la cadeira, fui-se pal carru y viênu-se-mus cun duês tabafeyas y ũa chouriça.
Partindu al pan y'l chouriçu, las tabafeyas inda nas greillas
Oscar ya tode cuntentu fui tamiên afuôra buscar ũas greillas que staban eilli ancustadas d’ũa paréde de la curtina'l Llazaru. Conchu las greillas essas daban pr'assadar un curdeiru anteiricu tan grandes que yêran ! Las tabafeyas an riba la greilla inda mus faltaba’l pan... Tucou-m’a mi de lu ir a buscar, so que cume nu’l tenie ya nun fui a caźa y tube qu’ir Oscar a busca-lu.
Ũa tabafeya de qualidade; muita chicha y pan pouquechicu... no cume las de Mirandela !
Pus nun stubu nada mal. Agora tamiên ya yê tradiçon... pus quiên diç niêve, diç chouriças assadas nu llume. Las tabafeyas yêran de Miranda, staban buônas. Aquesta segunda céna acabada inda fumus you y Oscar puls caminus la Raya a ver se nun houbisse quiên peciźasse de nos. Y pur acaźu si !
Ende Tiégui y Jaimicu biên cuntenticus d'haberen cenadu duês vezes naquessa nuite !
Staban eilli uns rapazes de Mubeirus a quiên abriêmus al caminu de l’alto la Lluç anté’l pobu. Pus cume habie niêve pu’la cuôsta abaixu, lus carrus resgalgaban muitu, mas l carru de lus sploradores yê que no !

10/02/10

Passandu pu'la biki

Hoije fui-m’a dar ũa vuôltica pu’la biki, pra ver cume staba. Anton cume nun querie buscar nada de biên special, apénas me puje you a mirar lu que me benie. Achei-la buôna, la biki, ya biên zambuôlbida, mas screbida issu si, de maneira dalgu straña. Parece-m’a mie, talveç m’agañu, mas quiên screbiu lus articlus que vie ralas vezes falarie mirandés !!! Pus queyie an frente de couźas assi : “que trouxe cunsidraçones topológicas a la análeze”. Ende stan dous errus, al purmeiru ye’l verbu trair que ye segundu la norma “truxo” y no la forma apurtueźada qu’aende sta screbida. Passandu aquissu veyu outru erru que se repite pur tode la biki “a la analeze”. Se las pessonas qu’eilli scriben falan-se mirandés nal die a die, nunca, mas yê que nunca diriên “a la” cu’la palabra seguiênte ampeçandu pr’ũa vogal... mas si “a l’ ”. Mellor anton serie screbir “a l’analeç”... Y dende van mas assi : “de la Ouropa”, “La anciclopédia” (llougu meźmu ne la purmeira paigina queda guapu... !!!) . Tamiên ya nun falu de “de la” que muitas vezes se reduç a “la” y que ne la biki queda-se an “de la”, i.e : da-me la tampa la caçuôla. Y nun me steyades ende a charlatar purque you nun partecipu a “la anciclopedia”, que you nunc’oubie fala mirandés assi, y nun me quieru puné a screbir daquesta maneira !

04/02/10

Lus cantabouçus dal castiêllu…

Arrecoñu ! Ya ban uns añus qu’hai ende al pie dal castiêllu uns cantabouçus que naide sabe d’onde veniêren niên d’onde son. You anté pensei que fuôrun las apabardas qu’ende las trairen pra fazer dalgu.
Cantabouçus nu castiêllu
Quiên sabe alla, a mode d’ũa chabulica ou assi. Y gañuôlus ya nun digu que son purque stan mui bien arrenjadicus... ya de las ver assi nun sei se lus facanitus nun mus staran eilli a fazer ũa deilles. Ya se vera, no ?

La Lluç de branu, la Lluç d’eimbiêrnu !

Eiqui van dous retraticus de la capiêlla la Lluç. Al purmeiru saquei-lu you neste branu quandu fui de lus fugus de la siêrra. Qu’ende anté se vei un de lus eilecotrus spañol que mus ajudou biên pr’apaga’l fogu.
Eilicotru spañole purriba la Lluç
Al carru dals spluradores na Lluç
La segunda sacou-la Oscar fai un més, ya cu’la niêve y de nuite. Biên purreira que staba !

31/01/10

Nals ciên añus la Republica

Nals ciên añus la Republica, al señor perźidiênte dixu-mus que s’habie idu mui adelantre cun aceitar las defrenças, que ye issu un dals deberes la republica. Senhor perźidiênte, nos nun pecizé-mus republica pr’aceita las defrenças que ten'l restu dal peis cun nos. Sera, que vos y las eideyas la republica mus pudeis aceitar meźmu pur cumpletu ?
S’anton yê, fazei cun que l’ansinu’l mirandés seya berdadeiramiênte de diñidade republicana !
Sera que quereis tanta’l zafiu ?
Dende, que vivan las Tiêrras de Miranda y’l restu dal Peis, viva la Republica !

27/01/10

Anchenas cicuiranas

Screbidu fai hoije un més :
Açpuis de la niêve cayir apareciu un airicu dalgu mas calenticu que fizu an purmeiru derretir aquessa açucarada toda y fai ya zde uns diês cayir ũa chuva que nun para ! Y nun yê ũa pequeiña augarada, son cada trombas d’auga que cayen !
Anchenas pu'las veigas
Las ribeiras stan todas chenicas d’ũa auga barrenta. Ya lus cerradus, las curtinas y lus llameirus tamiên ! Pus ya habie biên añes que nun se bie assi issu, pul menus 15 si debe d’haber.
Daquesta veç tie Sprença llibrou-se de las augas... mas fui pur poucu !
Naquele añu la ribeira ya passaba pu’la déga de tie Mariana y tamiên pu’la caźa de tie Sprença ! Bon, hoije inda nun yê assi... mas nun sei you, solu yê ver aquestes retratus que sacou Eloi... si you agora andu siên maquina.
Al ribeiru antes l Pradu
Y ya agora siên maquina nun sei cume hei-de fazer pra la subrevivencia deste cadernu. Ya se vera...

17/01/10

Cicuiru an brancu !

Nal die 23 houbu ũa mui grande nevada an Cicuiru. Mediu-se antre 10 y 20 cm de niêve an varius sitius dal pobu y anté meyu metru an borda las caźas !
Tie Mariana cuntou-me que quandu abriu la puôrta de su’ caźa, la niêve habie cubiêrtu la metade la puôrta ! Y cuitada alla tubu scaba un caminicu c’ũa pala anté la fuônte pra puder buscar aua.
Al que sta ciêrtu yê que la niêve nun se quedou muitu tiêmpu, pus llougu ampeçou a derretir apeźar de la speçura ; soutru die ya nun habie quaisque nada. Mas la ribeira si que currie y la niêve deixou rastru, mellares de güeiras pu’las nuôssas tiêrras.
Ya agora, çque la niêve derretiu, ten chubidu muito y las güeiras tenen se feitu muitu mas gordas... Eiqui vus deixu dalguns retratus que mus funun sacadus pur Nandu.
Aquissu fui screbidu nal die 29 de Dezembru

08/01/10

Al die de la lleiña

Al die de la lleiña yêra y anté hoije inda yê (pra quantu tiêmpu ?) l die an que lus moçus de Cicuiru iban a buscar la lleiña pra fazer la grande fugueira dal Sant’Antoñu. Mas nun me vengades-vos eiqui a perguntar purqui’que se fai ũa fugueira naquesse die ! Pul friu yê que nun sera, mas pra que la mucidade puôda assar chouriças, issu, issu... si !
Ya vus l’dixe... la lleiña yêra apañada nal die dals Reis. Yêra si, purque hoije fai-se quandu se puôde, ajunta la mucidade queda agora cumplicadu. Yê cume paga’l vinu... dessa quiên se lumbrou, han ?
Nandu a fazer la fugueira l'añe passadu, die 11 de Janeiru dal 2009
A la fiêsta dal Sant’Antoñu you apénas quedei ũa veç. Tenie uns quatre ou cinque añus, y apénas me lembru de la fugueira, de las bullacas curtadas al meyu c’ũa braźa alla, dals bombus y de las ostias que me dou mie mai… purque nun sabie donde you staba ! Dende l'outru lladu'l spellu ye que nun se vei meźmu nada, apénas you eiqui cume un burru que sou, ya vos eilli ! Buônas fiêstas Cicuiranus !