L'anchéna

Mirai que to'la gente tenie un miêdu de nun turnar a vé l'auga ! Tamiên pensaban que'l ciêlu andaba an crize ! Y pur fin, cume you dixe, aparciu. Mas aparciu tanta que se fizu ũ anchéna que ralas vézes se tenie vidu pur ende ! You recordu-me d'ũa quandu yêra mas pequeiñu y que s'habie dadu an Dezembru. Yêran malus aqueilles diês pa'la matancia ! Ya pa'l vinu tamiên, que las dégas an frente'l rigueiru apañorun ũa chapuçadéla que'l vinu sabie mas a teilla que you sei alla !

 Oscar an riba la puônte dals Castrus, an frente'l cerradu de tiu Talagona (retratu d'Alcides)

Pur fin l'anchéna turnou y yê qu'anté l'Oscar y l'Alcides se furun a splurar al terrénu. Al terrénu, ou mellor dezir al mar qu'eilli habie. Mirai l'Oscar an riba la puônte dals Castrus ! Mirai se cai, ya se mus afugaba n'aquesse mar de tollu !

Preźébes dal Prainu

Conchu ! Ay ! Ya quaisque ven ende'l Samarcus y you que me pongu eiqui a falar de preźébes. Pus si home ! Alla vamus :

 Lu que staba an mie caźa

 Lu que staba nal "Jordão" an Miranda

 Lu que staba n'eigreija de Cicuiru

 Artes mudernas feitas pur als alunus dal Prainu an frente la cambra

 Lu que staba an caź d'Oscar

Lu que staba ne la bibiotéca an Miranda feitu pur un scultor mirandés

La ETA an Cicuiru

Sabeis qu’agora cu’la crize ya todus nos querémus ser andependiêntes, mandar las capitales a la merda yê’l que se vai a fazer d’eiqui an poucu tiêmpu. Fui assi que dalguns nacionalistas cicuiranus tubirun cuntatus cun gaijus de la ETA alla pu’la Gipuzkoa. Lus tipus son d’aqueilles qu’aparécen pu’la tervizon a partir las caxas dals bancus.

Fazirun-mus s’outru die ũa demunstraçon de la putencia melitar qu’eilli ténen, mas cuitadus paréce que tamiên stan an crize !

Cunchu, houbu un que prendiu fogu a ũa caña y fizu mas fumu que barullu. Aquillu mandou un peidu que nin assustou las burras de tie Stina !

Oh catanu rapazes ! Rayu se paira... pus stamus buônus pa l’andependencia !!!

HABEMUS FUMEIRU !!!

N’aquestes diês de Careźma quaisque yê pecadu falar vus de fumeiru. Y cu’l fumeiru nun vus stou a falar de la fumaça branca que mus aparciu ne la tervizon. No, stou vus a falar de las chouriças, dals chouriçus y tal.

Pus él dixu-me un peizanu de Cicuiru que fui a la feira dals sabores, alla pur Miranda, qu’inda naide pon als nomes dal fumeiru cume débe ser. Al peizanu pediu-me pra lus puner eiqui.

Chouriçu : de tripa gorda y d’uns 20 a 30 cm de grande.

Chouriça : de tripa mas pequeiña an forma de U. Lliêba chichu y muitu allu. Come-se cuzida cun batatas y berças ou assada dalgu cume la txistorra basca.

Butiêllu : stomadu dal cuchinu anchidu de la carne mas apegada a’ls uôssus. Ten muitus uôssus. Cume-se cuzidu cun batatas y berças ou freijones.

Tabaféya : nun ten pumiêntu, ya falei d’eilla eiqui.

Chubianu ou Chubiyanu : lliêba un poucu de sangre, pan, açucre, chichus y untu.

Murciêlla : nun ten pumiêntu, lliêba pan, miêl y untu. Nun ten sangre cume las murciêllas que se fazen an Spaña y an França.

Y cume yê que se fai aquissu todu ?

Pus purmeiru la matancia, llougu pu’la mañana cédu... Fai-se siêmpre an Dezembru. An Cicuiru fai-se mas tarde qu'an Custantin pur cauźa que la fiêsta d'inviêrnu yê tamiên mas tarde. Pus ya un poucu dal fumeiru ten que star curadu pr’aqueilles diês ! Hai tamiên que pensar que de certéza tamiên se mataba'l cuchinu pu'la Samartinu. Pus diç al ditadu : "Pu'la Samartinu la viêlla mata'l sou cuchinu." Buônu hai mas maneira de dezir aqueste ditadu, mas yê assi qu'agora me viênu.

 

Als homes a chamusca lus cuchinus

Açpuis llavan-se las tripas. Yê un traballu que custuma ser feitu pu’las mulliêres nu ribeiru. Dantes, cu’l friu y la fartura d’aqueste traballu a quiên naide agrada, las tiês gustaban açpuis de buer ũas pingas d’augardiênte ! D’algũas anté s’amburrachaban !

  Las tiês a llava las tripas nu ribeiru de Cicuiru (que tamiên chamamus ribeiru Matancia...)

Pudeis ver ende que la ruôca nun siêrve solu pra filar, se no tamiên pra revira la tripa mas fina.

 

La ruôca tamiên yê un revira tripas !

 

Açpuis de mas traballus al redor dal llume cu’ls potes. Als homes a curtar las fugaças pa’las tabaféyas y las tiês cu’ls anchideirus. Als ninus van purvandu als chichus biên buônus que se van assandu ne las greillas. Pur fin colga-se’l fumeiru n’aquestas varas y ala, cun mas ou ménus fumu, cunforme l’habitu las familias... y la perźencia ou no d’un chupon ne la cuzina !

Butiêllus a curar

Quandu’l Carochu cerra las frunteiras !

Al Carochu ?! Si al Carochu ten un grande puder an Custantin. Ten dreitu de todu. Currer atras las rapazas yê ũa couźa ciêrta. Mas ten tamiên al dreitu de curta la strada nacional mirandéźa que passa an Custantin. D’eilli anstalar un poste frunteira y mandar a pagar a quiên querga antrar ou salir ! 

Poste frunteira de la tiêrra dal Carochu

Assi yê que durante un die anteiricu, al llugar de Custantin quéda-se curtadu dal mundu pur cauźa d’un spritu mas viêllu que lus Afunsicus que pur eilli fai lei. Cuidadu anton a quiên s’adregar pur aqueillas tiêrras n’aquesse die !

Pior qu'als carabineirus ! Nun pagas, nun passas !

Cu’las tanazes manda parar als carrus y pide l’ampuôstu ! Solu houbu un barzabumba d’un spañolu que tube cullones dal zafiar. Passou pur anriba las tanazes cu’l carru y nun quiju pagar ! Açpuis un perru inda fui atras d’él pra que véya aquel homicu onde habie puôstu als piês !

Al Carochu scujicou un carru cicuiranu que pu'lli s'adregou passar...

Açpuis, la lei dal Carochu cuntina inda de nuite quandu’l pobu custantineiru s’ajunta, pur anteiricu, pu’la caźa’l pobu. Y coman p’alli, cuntenticus de la vida, to’la chouriçada qu’atupou aquél Spritu. Anton eilli, cuntou-me un peizanu cicuiranu que diç que fui alla a meté’l nariç sin ser chamadu. Pus als dal llugar qu’ende staban de pranton pronto l’ampuntorun siêrra arriba de miêdu que cayisse nu pratu !

Carrus sperandu a l'entrada de Custantin !

Mas you nun puôdu dezir couźas d’aquestas ya qu’ũa véç fui alla anvitadu y biên que cumi ! Cuntenticu de la vida, tamiên !