09/09/08

Mas ũa vuôltica pur Paradela

Desta nun yê you y l miu amigu Oscar, mas si you y l miu amigu David. Si pus anton you y David fumus a dar ũa vuôlta pur Paradela. Mas nun fumus pu’la strada, nos somus sploradores y cum tode splorador que s’arrespeita passar pu’la strada yê un crime; fumes pu’la siêrra !
A caminu de Paradela, un marcu de frunteira nal meyu dal caminu...

Nun hai quiên diga, mas pu’la raya las couźas son algu mas cumplicadas que pu’la strada ya que d’alguns caminus nun son mas uźadus y perden-se antre las xaras, las urzes y lus carrascus. Y pra mas solu yêra monte... y nada de prainu !

Al caminu para Castru d'Alcañiças

Al tirar a la dreita, an frente staba Castru, eilli a la borda dal Duiru, you anté tenie ganas d’ir alla mas David ya staba algu assustadicu pu’la caminada y las rudeiras que pur fin siêmpre s’iban a perder n’ũa urzeira.

Al caminu que fai frunteira

Passemus anton pur un caminu ya mui azelhiçadu pul tiêmpu… y cheguemus a ũa llagona que supongu que las pessonas de Paradela guardan biên an segredu. Ya que l’auga staba caliênte cum la braźa ! Tomar eilli bañu nun debe de ser ruin !

Un fincon, la Lluç al loinge

Al s’acunchegar an Paradela, açpuis d’haber chubidu un monte siên fin miremus al para tras y viêmus la Lluç, eilli al loinge, ya tan pequeiña, pur’eilli habiêmus passadu nos !

Dous palumbares de Paradela

An Paradela hai palumbares biên purreirus todus renuvadus y brancus cum la niêbe. Al passar pul bar, la fame staba a la puôrta de la boca, yêra tiêmpu de quemer algu. Y fui ũa caxa anteira d’aqueillas galletas dal surtidu de la “Cuitara” qu’angulipémus an poucus minutus, y mas uns çemulicus, ya la barriya staba biên chena. Ya pronta pa’la caminada an vuôlta pra Cicuiru…

Las galletas y la palaçuôla siêmpre argida
Le sol ya se staba a çpuner y passar pul monte de la raya ya nun daba. Passemus pul caminu que corta adreitus anté Custantin. Y d’eilli pus chegemus an caźa ya biên prontu.
Çpuner dal sol an Paradela, ũa pastora y las oubeillas

08/09/08

Miranda... paraiźu natural !

Arrecarachu ! Miranda si yê meźmu un grande paraiźu natural; las froles pur tod’lus lladus, lus arbores y tod’aquissu que yê tan guapu ! Mas ver al que you vie, y qu’ende vus aperźentu ou suñei-lu ou nun hai quiên trate de la Sé Catedrale… Mas mirai biên aquessa fetugrafie. Cum yê que splicais que las paredes stan chenas de yêrbas y qu’ũa fiyeira de purie dous metrus sta a medrar nal telladu de la Sé ? Cum quiêra que nun hai naide pra tirar esse arbore... nal telladu ???
Ou anton debe de ser que lus reperźantes y respunsables desta cidade de Miranda niên veyan lus santus quandu van a missa !
You se fur un anju farie anque las raizes d'aquessa fiyeira butassen uns blocus anriba de quiên you sei...

Spigal de Mayu ya segada d’Agostu !

Eiqui vus deixu dues fetugrafies de las meźmas spiyas de triyu a trés méźes y meiu d’antervalu.
Mayu 2008
Agosto 2008

04/09/08

Vai-te pal Naźu !

Ya fiquen poucus dies antes de la feira anual dal Naźu. Astañu sera antre lus dies 6, 7 y 8 de Setembre. Cum siêmpre yê la mas grande feira dal Prainu, cu'lus cunjuntus ls mas fuôrtes, y... y puôsta assada !
La Specioźa vista dal Naźu
Nun m'asperes pur'alla que nun puderei ir, y yê cum péna que te dou essa nuticia, talveç sera pa l'outra veç.
Anté'lla çfruta biên, y a ver s'atopas buônas couźas eilli !

03/09/08

Ũa burriquita tan bunitica

Lluzica y la mai
Soutru die passaba you pur Qu'stantin de chaça an direiçon a Miranda quande vie aquessa burrica tan guapa ! L que fize fui que parei a mirar pa eilla. Cuitada, durante un tiêmpu tubu miêdu de mie, nun se crie arrumar. Tenie uns pouques méźes y nun tenie cunfiança an las pessonas que vie eillie passar pul caminicu.
Açpuis de m'haber mas acunchegadu a eilla yê que me dei de cuônta que nun tenie nome y fui assi que l pus l nome de Lluzica.
Yêra manssa, cum d'aqueilles garotiques que nun llargan l sayote; Nun se zapertaba de la mai.
Nun sei you se vuôlverei a ver Lluzica, mas durante uns minutes atupei buôna cumpañie !

31/08/08

Ansina-me !

Dançadores de Qu'stantin
Ansina-me
Ansina-m'a beilar,
A beijar ya a namurar.
Assi puôde ser que te guste ansinar !
Tiégui Albes, 31 d'Agostu 2008.

21/08/08

Caminada de chaça an vuôlta de Custantin !

Nal Deimingu, die 24 a partir de las nuôbe de la mañana hai ua vuôltica de chaça nals arredores de Custantin.
L'anscriçon yê ne la caźa dal pobu de Custantin, aparecei alla !

Ancuôntru de caderneirus dal Prainu !

Froles de la Siêrra
Nun squecen mañana al ancuôntru de caderneirus dal Prainu nal Naźu, durante la feira al meyu-die.
Nal restu, esta sumana, pra mie fui rica d'ancuôntrus cun pessonas d'Asturias. Inda solu hai diêç minutus acabei d'amustrar Miranda al miu amigu Nicolas d'Uviéu. Y hai trés diês atras ancuntrei dous anvestigadores y ua anvestigadora de la nuôssa lliêngua, ende, an Miranda !
Mañana, cun certeza que vou a ancuntrar inda mas pessonas nesse nuôssu ancuôntru, anton... até'lla !!!

01/08/08

Sera que la camara (y todes nos) tenemus miêdu de la nuôssa lliêngua ?

Issu fui al que you pensei vendu ũa nuôva nal asturies.com. Yêra un studioźu qu’afirmou qu’al Sturianu tenie que ser y quedar un teźouru qu’un guarda an caźa cu’la familia y lus amigus. Y él cuntinou argumentadu que serie buônu pa l’ounidade de la Spaña que nun oubisse mas outra lliêngua oufecial naquesse peis.


An Miranda, al Mirandés ya yê oufecial çque fui apurbada la llei pul Gubiêrnu Purtués an 1999, ya hai quaisque 10 añus. Vai passandu al tiêmpu, y la camara cuntina a fazer poucu uźu de la lliêngua. La question yê “purquei ?”


Anton sera que, nos, tenemus miêdu de la nuôssa lliêngua y dal sou puder ? Sera que tenemus miêdu que la lliêngua faga ũa foya tan grande antre Miranda y Lisboua que nun se puôda chancar ?


La foya antre Miranda y Lisboua siêmpre eiźistiu y nun yê cu’la la nuôssa lliêngua que sera mas grande. Mas y anton sera meźmu que la nuôssa lliêngua mus queyu dal ciêlu hai 10 añus atras ?
Bon, pus claru que no ! Ya hai puri mil añus que se fala, so qu’an Miranda meźmu hai puri uns 400 añus que ya nun se fala. Y meźmu Don Affonso Henriques cun certeza que falaba Mirandés ya que sue mai yêra Llionéźa !


Anque ne lus pobus de Miranda siêmpre se falou de maneira cuntina, parece que nunca se screbiu. Hai diç añus atras aperźentou-se la nurmativa de scritura dal Mirandés y al meźmu tiêmpu aceitou-se la sue oufecializaçon.


Nun decumiêntu an Francés de las puliticas lliênguisticas an Ouropa sta alla la couźa seguiênte : « La loi n° 7 du 29 janvier 1999 concerne la reconnaissance officielle des droits linguistiques de la communauté mirandaise (30 000 personnes dans le Nord Est du Portugal). L’État portugais reconnaît le droit à la communauté mirandaise de promouvoir sa langue, comme patrimoine culturel, instrument de communication et de renforcement de l’identité. Les enfants peuvent donc apprendre le mirandais, les institutions publiques du Conseil municipal de Miranda du Douro peuvent joindre à leurs documents officiels une version en mirandais. Si le mirandais est enseigné et utilisé dans l’enseignement primaire, il est absent de l’enseignement supérieur. »


Pur’anquantu al Mirandés inda nun passou pal segundairu y franquamiênte parece que ya nun pudera ser. Al Mirandés, cum las outras variedades dal Sturianu éran lliênguas adaptadas al médiu deillas, a la caźa, al campu. Mas hoije, tal y qual cum outra lliênguas statales (Purtués, Castellanu, Francés,...) eillas puôden star nal sitiu l mas ampurtante que seya : l’Ouneversidade.


Mas i sera tamiên que las Asturias stan an bun caminu pra ver l'Oufecializaçon ? Tengu duvidas, hai tanta pulitica metida cu'la lliêngua qu'issu cun certeza que méte miêdu a las pessonas. An Miranda nun se peciźou puliticas niên partidus para que seya oufecial. Solu se pediu al gubiêrnu Purtués que l'aceitasse cum lliêngua oufecial nal sou duminiu d'anfluencia y assi fui. Mas hai que dezir que tamiên somus tan poucus qu'al gubiêrnu nun s'arriscou muitu proclamandu al Mirandés oufecial.

Hoije an die, al Mirandés yê ansinadu an Purtual, y quandu digu Purtual, nun falu de Miranda, mas de Lisboua ou dal Portu ! Ende tamiên s’ansina y se puôde daprender Mirandés. Essa lliêngua ansina-se a pessonas que nun son de Miranda, a pessonas que stan antersadas pur eilla. De tal maneira qu’issu mus amostra que la tal foya qu’uns y outrus tenen miêdu de ver, nun eiźiste !

Al Mirandés cum’al Purtués son lliênguas de Purtual, que tenen dreito al meźmu nible de cultural nals duminius d’anfluencia respeitivus.

Anton sera que tenemus miêdu de la nuôssa lliêngua ?

Cotubia

Androlina
Mie nina,
Fica-t'a la mie squina,
Nun te vaya-se pa la Baglina.

Hai alla un llobu,
Yê mui bobu,
Trai-mus tontus, a nos al pobu.

Cotubia
Mie prima,
Fica-t'a la mie squina,
Nun te vaya-se pa l'Abadia.

Hai alla un cura,
Diç cada tontura,
Trai-mus tontus, a toda la hora.

Rapazica
Mie muçica,
Fica-t'a la mie squina,
Nun te vaya-se pa la mina.

Hai alla la muôrte,
Yê cum'ũa puôrta,
Trai-mus tontus an toda la parte.
Anfin, se vus creis marchar,
anton, you irei pal mar.
Tiêgui Albes, 1 d'Agostu 2008.