24/01/12

Augas de Cuadonga

Covadonga an Agostu 2011


LAS AUGUAS DE COVADONGA

Las auguas del torrente
Baxan al son d'un cantu de vitoria,
Ya sonan, sonan su la bueca pena
Las mil campanas de la nuesa gloria.

Las auguas del torrente
Fan nas fonduras blanca catarata,
Ya restrinxentes tocan su la cueva
Cun trompeteu de trompas mil de plata.


Fernan Coronas, 10 de Febreiru de 1929.

20/01/12

Caminu l'eigreija

L'eigreija de Cicuiru hai uns diês atras


CAMIN DE LA ILESIA

Nu cielu que ta de color de violeta remostia,
El sol que se puen toma güey el blancor d'una hostia.

You miru pallo, peru miru namas un momentu,
Que cerca d'eiqui vive Dieus nu mayor Sacramentu.

Para El se me van la mirada, el amor ya el espritu,
Ya ya el corazon mirasole del Sol infinitu.


 
Fernan Coronas, Padre Galo, publicadu an Rimas y refranero numaru 184.

17/01/12

Fai muitu

 Mie bo Calmentina nals añus 75


FAY MUYTU

Ibas pul camin pa abaxu :
Yara you entos pequenu
Ya llevabasme nun paxu.

Ibas pul camin pa arriba :
Cul paxu al hombru cantabas
Ya you escuitandute iba.

Yara you entos pequenu :
Cuandu piensu nestas cousas,
Inda quixera ser nenu !


 
Fernan Coronas, Padre Galo, outubre de 1923.

13/01/12

Lu diañu la TDT purtéźa !

Ay ! Que diañu passa cu’la TDT qu’an Miranda paréce que nun da un piyu ! S’outurdie inda fazimus d’alguns ansayus cun Oscar nu canal 56 mas nun catavamus nada. Buônu you cu’ls mius radius si que catava d’algu mas yêra ya biên fraquitu pra qu’al çcudificador puôda dar ũas eimaiges. Dende hoije nun sei cume stara’l trasmissor de Vale de Mira, se funciona ou no...

Buônu, mas nun amporta ! Cume lu sabeis mui biên, ralas vézes miramus lus canales purtuéźes, lus spañolus son biên mellor y ya quaisque falan cume nos... buônu dan d’algũas patadas y açpuis chaman aquissu castellanu, mas da pr’antender. Pus cume ya lu cuntei eiqui muitas vézes, you y miu abo Manuel gustabamus muitu de vé la tie Léticia Ortiz so qu’açpuis fui-se a caźa cu’l fillu dal Rei y se mus fudiu’l negociu. Buônu, hoije tenémus a la tie Mariya Casado que yê un bun par !

Ay! La TDT purtuéźa ! Quereis rir ? Sabeis que solu ten 4 canales !!! Si home, lus canales de siêmpre; RTP1, RTP2, SIC y TVI... y... y nada mas ! Quandu se sabe que se fizu la TDT pra puder puné mas canales na banda... pus vaya l’angeñerie purtuéźa que mus pon ende solu quatru canales !!! Ay lus cundenadus ! Quandu véyu que la TDT spañola ten 20 ou mas canales inda. Buônu you nunca lus cuntei, conchu son tantus !

Vaya, vaya, pus mirai ende lu qu’acunteciu an Samartinu ! Reconchu ! Que n’aquele buracu nin las pégas passan pur alla, cume van a passa las ondias de la TDT de Lisboua ! Pus tubirun qu’anstalar eilli un repetidor. Mas pra quei ? Han ? Vos ya vistes a Mariya Casado nals canales de la RTP han? Pus no, coñu que sta ne la TVE1...




Ala moçus ! Solu pra rir un cachicu mirai-me aquesta repurtaige de la SIC an Samartinu. Ende fala-se d’ũa rialidade que paréce que Purtual sta a çcubrir. Pus si Lisboua... Miranda não olha, mas mira !

04/01/12

Bun Añu Nuôvu !

Un Bun Añu Nuôvu dende Cicuiru ! Anton ya ampeçémus outr'añu. Nos an Cicuiru matémus-lu cun fuguetes d'eilli de la caźa’l pobu. Astañu’l bar fizu-se nun dezertu quandu fui’l tiêmpu de la passaige, apénas quedorun Mariya y Dalfin. 

Al Ninu Jezus an Cicuiru

Conchu ! Mas açpuis la méya nuite turnémus alla pra mandar uns fuguetes y mata l’añu viêllu que nun querie stramugir dende ! Y fazimus-lu ! Mandémus cada fuguete qu’anchimus al bar de fumu. Y so se fusse’l fumu... que tamiên cheiraba mas a uôvus podres que you sei alla ! Dalfin que staba a spreitarular de la puôrta llougu mus mandou uns dals sous dezideirus “Ah ! Stica la piça ! Si andais biên chamuscadus !” 
D’eilli nun yê qu’inda fumus cun Mariu y Oscar alla pra Muveirus y açpuis pr’Alcañiças. Mas paréce-me a mi qu’habie inda mas giênte an Muveirus que pu’las rugas d’Alcañiças... pus nunca habiêmus vidu tan pouquechica giênte cume astañu ! Y lus que se viên yêran viêllus... mas d’onde coñu stariên metidus ???

Assi pu’la tardica dal die 1 pus nada habie demudadu. Stabamus uns poucus a la caźa’l pobu y quandu’l sol cumeçou a mandar ménus calor ya d’alguns entrarun pra caźa cu’l manollu de lleiña qu’habiên agarradu na ramallada pra fazer llume y calcé la caźa. Ou antretené’l llume dal fumeiru. Assi que quandu se furun lus ultimus rayus de sol y que’l ciêlu deixu ver a Vénus y Jupiter al valle cicuiranu tenie cume ũa nubrina que salie dals chupones y dals telladus de caźas antigas apurveitadas an cuzinas pr’al fumeiru.
Yêran ya horas d’antrar, purparar al llume y apurveitar al burrallu pr’assar d’algũas castañas a la braźa ou cu l’assador dal nuôssu ferreiru ya muôrtu. Ũa tabaféya aende anrriba tamiên nun starie nada mal y la garrafa de cidra basca ya staba abiêrta...

24/11/11

Als Eivangeillus an mirandés

S’outru die a la nuite an drentu la caźa’l pobu houbu aquesta cunversa :

You : Ya chegorun lus eivangeillus an mirandés. Ya pudémus rezar an… buônu ya lu fazimus d’antes, mas agora ya’l cura tamiên lu puôde fazer, se lu quejir. Ya agora la missa dal Samarcus vai a ser an mirandés, agora ya Cristu fala an mirandés, la missa dal Naźu... home an mirandés !

Dalfin : Y Marie ? Marie !? Pus an mirandés tamiên…

Marie : No ! EU não ! Bah quem quer mais cerveja ? Orlandu ?! Uma mini ?

Urlandu : No ! You no !

You : Marie, la mai de Cristu ! No la nuôssa conchu ! Aquesta tamiên an mirandés !

Tiu Bunitu : Coiru ! Vos andais tunticus ! Y Zé ?

You : Zé tamiên ! Lus eivangeillus pur cumplétu ! Todu an mirandés traduzidu pur Amadeu Ferreira !

Dalfin : Padéces ! Algun die tiu Amadeu fui ferreiru ?

Urlandu : Naide te sta a falar de ferreiru. Yê’l de la gorra, alla’l de Sandin que traduziu lus eivangeillus...

Dalfin : Van de jueillus ? Quei an Sandin ? A Urlandu cume te pones !

You : Dalfin vai-t’a sabé de las mantas home ! Que ya stas cansadu y nun catas nada de la pelicula !

Urlandu : Ũa couźa sta ciêrta home ! Ya tenémus tod’an mirandés... you que sei... mira la scuôla, al nome de las rugas, to’la giênte fala ! Anté la camara ... !

You : No la cambra no... la cambra, Urlandu, la cambra nun fala...

Urlandu : Coiru... andan atraźadus anton !

You : Mas mirai eiqui tenémus ũ’ambitaçon pra ir a la catedrale pa ver l’aperźentaçon dals eivangeillus ! Anté vai a ver curas y'l Bispu rapazes ! Yê die 26, d'eiqui a dous diês !

Dalfin : Panadeirus ? An Sandin hai panadeirus ? Y ferreirus tamiên ? Y lus fiyus ? Deixorun de medrar eilli lus fiyus ? Han ? Anda vou-me pa'la cama !

 Cunvite pra'l llançamiêntu de lus eivangeillus an Miranda'l die 26 de Nuvembru

31/10/11

La TVG fala de la nuôssa lliêngua

Eiqui vus deixu un anllaç dal purgrama de la galléga que fala de la nuôssa lliêngua tal cume yê falada alla pur Spaña. Achei-lu nal canal "Youtube" dals Çamoranus de Furmiêntu.



29/10/11

Oscar y las xaras de la siêrra de Botas

Yêra n’un d’aquestes diês an que you andu pur Cicuiru meyu perdidu y passa Oscar cu’la carriña, abre la puôrta y diç... Y anté nun diç nada purque you llougu me chubu y alla vamus nos pu’la siêrra de Botas ! 

 Tacu n'altu'l Castiêllu

Pus s’outru die anton fumus anté’l Castiêllu y Tacu tamiên iba, staba atras na caxa cu’la lliêngua afuôra ! Ende salimus de la carriña, Oscar c’un rolu de papel ne la manu, so que you mal m’habie apurcatadu. Y vai l’Oscar que me diç : fica aqui ja venho !

Xaras de Nuôssa Señora

Buônu, you pu’lli me quedei a anzunar cu’l perru, so qu’açpuis vi ũas xaras y anton saquei la mie maquina de fotos dal fardel. Acuncheguei-me y puźe-me a saca varius retratus... Yêran d’aquessas xaras de Cristu, mas tamiên habie de las outras, de las de la Nuôssa Señora. Pus mirai yêran cume aquestas qu’eiqui vus pongu...

 Xara de Cristu

Y you alla staba eilli, a la borda’l caminu, de ginollus a mirar aquestas guapas couźas de la naturéza. So quandu cayu de ventas an frente de l’Oscar, anton mui scarranchadu y todu anfadadu pon-se a verrar pra mi:  Fogo ! Eu aqui a cagar e tu a tirar fotos do meu rabo !!! Pus ya pudeis maginar que me quedei c’ũa vergoña... durante toda la tarde !

27/10/11

Primavéra alistana

Inda vus lumbrais d’aqueilla veç an que lus caçadores mus oufrecirun un almuôrçu biên buônu an Mayu ? Si, pus sabeis qu’açpuis, ya cu’l bandullu mas que chénu fumus you, Oscar y Eiloi a rondar pur Pino del Oro. Rondar, buônu you direi mas caminar...


Ũa puônte pu’riba d’un ribeiru de froles



Fumus alla a ver cume stava la naturéza pur aqueilles lladus y biên guapa que stava. Anduvimus pur puôntes y llameirus todus frolidus y tamiên cunseguimus vé lus foyus qu’hai an muitas de las peiñas pur eilli. Yêran foyus que faziên d’antes lus antigus nal tiêmpu de lus rumanus para llava’l minériu de las minas d’ouru.

Foyus de lus que se puôden eilli achar ne las peiñas


Las xaras, lus tumillus, las scobas y lus gamones ya todus frolidus y guapus. Y cume Oscar ten aqueilla maña d’andar siêmpre a cullir tumillu y źmagalu ne las manus pus alla fumus źmagandu tumillu durante kilontrus.

Mas foyus de lus que vimus


Anredémus pu’lus defrente sitius de las minas rumanas de Pino del Oro y puôdu vus dezir que lus chamadeirus d’eilli mus amostran biên que las pessonas faloran mirandés ou de maneira general al nuôssu stur-llionés.

Un sitiu de maravilla !


Pus mirai : Los Monticos, Llago las Mozas, Llago los Bueyes, Llagomesero,... Onde pudémus ver un deminutivu an –ico y la patalizaçon an Ll !!!

Lus gamones

Cume pudeis ver, la nuôssa caminada fui guapa y anstrutiva. Guapa purque pudimus ver cerradus y sitius d'antañu cun cheirus a buyada y tiêmpus passadus a la selombra'l carballu.

Oscar y Eiloi qu'andavan pu l'auga... quaisque cume Cristu !


Y anstrutiva purque dou-mus pra pensar suôbre la nuôssa lliêngua... Y quandu pensémus mas fui quandu llougu al salir de Pino vimus un camion que venie de Storga c’ũa anstalaçon cumpléta pra buscar ouru ou anté petroliu, nun sabémus. Mas tenie strumiêntus pra sfuraca’l suôlu y ambestigar las defrentes camadas de la tiêrra. Pra que serie anton ? Sera qu’inda andan a buscar ouru ?

07/10/11

Purtual mirandés

Deixu eiqui çpunible al repurtaige que saliu ne la SIC an 1993, se nu m'angañu, y que fala dal Prainu y de las sues tradiçones. Yêra d'un purgrama que se chamaba Portugal Português. Yê biên cumprétu an todu y anté fala de cumer y de las nuôssas fiêstas. Pudeis carrega'l repurtaige eiqui, cuidadu que dura 1h30, fai 1.3 Go y sta an furmatu mpg. Un oubrigadu a Aida de Custantin que me lu dou.