24/11/09

Custantin ya ten cadernu !

Al cadernu de Custantin
Qu'rie ende dar lus mius parabiênes a la pessona que fai'l cadernu de Custantin. Ampeçou fai poucu y alla vai screbindu als pouquechiques. Pra fazer un bun cadernu ye bastante simples, hai que sacar muitus retratus y açpuis tener eideias y ambentar llonas culs retratus.
Ya agora la raya sta bien arrepreźentada pu l'Anterneta. Esse cadernu de Cicuiru fui'l purmeiru. Pus ya la gente de Cicuiru me dezie que you falaba de Custantin de mas, pus agora ya falarei menus. Ya qu'al cadernu pr'issu sta ende...

11/11/09

La nuite’l Xurdimiêntu ?!

Naqueilla nuite passou pur Miranda ũa alfa que ya habie biên añus que nun se vie pullie. Naqueilla nuite, cun tode aqueilla giênte pullie afuôra pu’las rugas de Miranda, anté parecie la Grande Nuite, la nuite dal Cambiu daquel suôñu Quemunista ; Artur Nunes, candidatu dal PS passaba a ser al perźidiênte la cambra de Miranda’l Douru. Mas sera meźmu qu’aqueilla nuite fui la dal Xurdimiêntu ? S’outru die, Artur Nunes aperźentou-mus las jeiras pervistas pals prossimus quatre añus y un de lus traballus yê l'arrecuperaçon de l’UTAD ! Anton, pus a ver se se puôde de nuôvu reabrir aquesse sitiu d’ansinu... mas hai un purblema... A señor Nunes, y la nuôssa lliêngua anton ? Que fazeis vos par’eilla ?
Artur Nunes naqueilla nuite (retratu de l'Anterneta)
La giênte dal PS siêmpre fui an direçon y favor de las lliênguas que nun son las dal stadu, mas l’outru die nun se falou neilla ! Purquei ? Serie biên buônu d’ampregar a la cambra ya deiqui a poucu ũa pessona que saba pra tratar de lus assuntus de la lliêngua mirandéźa. Yê ũa couźa simples pra fazer, y qu’hai que fazer ya hoije meźmu ! Nun yê cume d'ir a tantar d'arrecuperar la UTAD an Miranda, fala cun cazmorras yê cume fala cun aqueilla parede y meźmu assi dalgũas vezes las piêdras anté falan mas... Mas anton ? S’outru die, si fui la nuite’l Xurdimiêntu ? Pul menus perecie. Mas se fui meźmu, ya se vera ! Respuôsta deiqui an quatre añus.

05/11/09

La Faceira

La faceira yê la nuôva revista Stur-llionéźa que ten cume oujetivu d’ajuntar screbidores dal duminiu lliênguisticu todu. Assi yê, y n’aquesse purmeiru numaru tantu se dancuôntra articlus de Miranda cume de Llion; amustrandu assi que si falamus todus la meźma lliêngua ! La faceira yê ũa revista guapissima que nun merece de se quedar assi an furmatu « virtual », eilla merece meźmu de ser publicada, ampremida an verdadeiru papel pra que todus la puôdan ler y ampalpar. Purque sabeis, tode’l que yê virtual nun eiźiste. Mas la nuôssa lliêngua eilli si yê dal mundu real, pur issu la revista tamiên tenera de ser desse nuôssu mundu.
Ũa ruga de Miranda

Yê mui ampurtante que la revista chegue a ser verdadeiramiênte publicada purque inda hoije muitas pessonas stan cu’l’eideya Franco-Salazarista, daprendida nas scuôlas a purradas, que la nuôssa lliêngua nun yê nada, que solu al purtués ou’l castellanu yê que son lliênguas. A ver ! Agora perguntu you... Cume sera qu’ũa lliêngua tan ruin fai ũa revista tan buôna ??? La revista yê çtribuida pu l’anterneta nun fixeiru zip, mas pra que nun haba purblemas deixu l’eiqui nal sou fixeiru oureginal. Ye un fixeiru eiźécutable (Faceira.exe), so yê grava-lu y ala toca a ler !

02/11/09

Festibal de Dançadores an Custantin

30/10/09

...al cantador muçambicanu, no ?

L’outru die venie you dal strangeiru adreitus a Miranda. Mas quandu alla cheguei tube qu’andar a la spera de vuleya, mas cume nunca mas chegaba agarei-m’al sacu y puźe-m’andar. Al salir de Miranda para un carru, y un home aparece que me diç:

-Donde vas chabal ? -Yo ? Pues hasta Cicuiro. -Suebe-te aqui, dixu-m’él. Al tiu venie de passar ũa tarde an Miranda, un spañol de Benabente, un stramugidu de Madrid que se fartou d’eilli star. Cheguemus an Cicuiru, saludemus-mus y you fui llougu a bater a la puôrta la caźa’l pobu. Cume siêmpre, Marie staba al balcon y Dalfin al outru lladu c’un café y un chupicu.
Dalfin : Boh ! Tu eiqui ?
You : Pus si home ! Stramugie’l mundu probe de la muderniç.
D: Cume quiêra que debes d’andar biên probe ! Sabes al quei ?
Y : No, di-m’alla.
D : Tengu un nuôvu patron !!!
Y : Boanda ! Mas y anton quiên yê ?
D : Artur Nunes !
Y : Bah ! Nun acreditu ! Mas cume sera issu pussible ?
D : Pus la gente acreditou nel, aperźentou-se y ala, gañou !
Y : Bah ! Pus nun pensarie you que la gente eiqui sabie d’él... Anté stou admiradu ! D : Si pus él scribe muitu i fizu muitas rondas pur’ende, an fiêstas y todu, assi que las pessonas ya sabiên d’él... y poucu a poucu... Y : An fiêstas you sei que toca biên que you ya’l vie y val meźmu la péna...
D : Tucar ? No, él nun toca a naide, mas si fala muitissimu cun todus. Y : Si, claru... mas ven de tan loinge... y yê priêtu ! Cume yê que lus mirandeźes vutoran n’él… sera meźmu qu’Oubama mudificou’l mundu ?
D : Priêtu ? No, home ! Lus unicus Priêtus que you coineçu ya fai tiêmpu qu’eilles nun andan pur Miranda !
Y : Bon, pus you nun sei. Y él si fai biên la pulitica ?
D : Fai, yê dal PS. Y’l PSD ya habie tiêmpu que staba ende metidu, assi que la gente pensou an mudar un cachicu a ver lu que dara aquesse.
Y : PSD ? Lus Paźmadus Sangradouru Dalgu ? Yê un bandu ruinicu, tocan mal ...
D : No, home ! Cume te pones... la ostia... PSD... al partidu. Al PS yê’l sou.
Y : Que sta partidu ? Partiu-se’l la guitarra, yê ?
D : Hui ! Balga-te Dius y un burru a patadas ! Derramas-te ! Mas tu que quemiste hoije ?
Y : Un cachorru...
D : Un cachorru ? La madre sentissima, inda sos pior qu’aquesses xineźes qu’aparecen na terbizon ! Aqueilles anté comen las queluôbras !
Y : Ho ! .... Mas mira ũa couźa... nos de quiên stabamus a falar ?
D : Pus d’Artur Nunes !
Y : Artur Nunes... al cantador Muçambicanu ? Han ? Aquel de la guitarra, no ?

Açpuis inda acabei pur saber qu'agora yê'l pai d'Eloi l perźidiênte de Cicuiru y qu'Oscar tamiên ya quaisque passaba. Para mi naide vutou... inda biên !

Aquessa lhona eiqui screbida yê pura ambençon dal screbidor desse blog (cadernu).

26/10/09

Lus gueiteirus de Llion son cume lus de Miranda

Gueiteirus de Llion nal campyonatu de gaitas dal Peis Llionés
Quedei de boca abiêrta al ver que lus gueiteirus de Llion tenen uns gorrus asparcidus, se no eidenticus als nuôssus. A final nun hai dubedas, somus meźmu eiguales !
Ver mas retratus eiqui.
Retratu Peio Garcia / leonoticias.com

25/10/09

Gueiteirus la Raya an Llion !

Lus Gueiteirus de Custantin stubirun onte, sabadu, an Llion pr'un cuncursu de gaitas. Yê péna, lus nuôssus nun gañorun nada, mas talveç pa l'añu ya sera. Hai que suliñar al fatu deilles haberan idu anté Llion y'l de fatu de tené-mus de nuôvu cuntatus cun aquestas tiêrras, adonde hai gente, que son, eilles, cume nos. Pa la prossima hai mas...
Ala queda eiqui dezidu, pur anquantu inda pudeis ler la nuôva nal jurnal de Llion.

Al pendon de Cicuiru

Al tiêmpu nun fui muitu pr’andar eiqui a charlar cun vos y cuntar-vus las couźas de Cicuiru y de lus sous arredores. Mas hoije eiqui vamus a falar dal pendon de Cicuiru. Cume l’habeis vidu ya ende vus falei de la pendoneta, qu’an Cicuiru chama-mus bandeira. Pus agora hai que cuntar dalgu suôbre’l pendon !
Inda nun cheguei a vé-lu, purque sta mui biên guardadicu n’eigreija y mui ralas vezes se saca afuôra. Mas houbu quiên me falou d'él. Segundu’l que you oubie yê mui asparcidu als de Llion. Yê feitu d'un palu gordu mui altu y que peźa bastante. Solu al mas fuôrte de lus moçus l puôde llebar. Ten el muita proua purque assi amostra als outrus que ten fuôrça !
Alcinu cu'la bandeira, pendoneta
Eiqui vai mas ou menus cume me cuntoran: al palu yêra altu purque tenie que se ver de loinge, anté passaba purriba lus telladus que n’aquele tiêmpu nun yêran assi tan altus y habie poucas caźas.
N’eigreija, al palu arrecadaba-se pur an riba uas varas (tipu las de culgar lus chouriçus) qu'hai inda hoije n'eigreija. Deziên-me que nun yêra façel de puner eilli al palu !Al pendon yê vurmeillu, y ten curdones vurmeillus y amariêllus c'uas pulrretas nas puntas.
Yêra nurmal d'iren al lladu mas dous moçus que quandu habie aire pegaban dal pendon pulus curdones. Al de Custantin yê eigualicu y inda lu sacan de vezes an quandu, an Cicuiru ya no. Al fatu de seren eidenticus nus dous pobus puodes antender purque yêran d'antañu ligadus de maneira "administratiba". Ya que Custantin solu se çparou de Cicuiru nal 31 de Dezembru de 1936.
Queda-mus a saber se tamien lus hai an outrus pobus de la Raya. You pensu qu'an Samartinu debe de ser defrente. An Cicuiru, al pendon chaman-lu pendon, y la pendoneta yê la bandeira. An Custantin al pendon yê'l standarte. Deixu-vus eiqui un anllaç pr'un cadernu qu'amostra dalguns de lus pendones de Llion.
Agora inda mus queda saber, sera al pendon mui viêllu ? Se no, anton quiêr dezir que siêmpre tubimus relaçones cun Aliste, Sayagu y Llion anté hai poucu. Hai quiên diç que la dança de lus palus permite saber an que pobu se fala/falabasse mirandés. Agora tamiên se puôde dezir que donde oubira un pendon, falasse ou falousse mirandés ou dalgu mui asparcidu...

24/09/09

La pendoneta de Cicuiru

22/09/09

Toponimiya de Samartinu

Aquestes chamadeires de Samartinu fuerun-me dades pur miu pai y’l tiu Juan an Samartinu nal die 30 d’Agostu dal 2009 pula tardica na ruga las Cabiyancas. Als chamadeires stan an nurmativa stur-llionéźa.


Purmeiru, hai que nutar qu’al nome ouficial dal pobu yê “San Martino” (San Martinu), anque tal numinaçon nunca me tenga achegada als oubides. You siêmpre oubie Samartinu, que seya pur boca de miu pai, d’alla natural, ou de sue mai, mie bo Źabel. Tal fenomenu tamiên s’acha perźente an Cicuiru y Custantin adonde al cabéçu la Lluç yê tamiên chamadu Samarcus ou San Marcus.

Nota-se la queyida de la “g” antervocalica an palabras cume: Antrauas, Nueira,... An que siêmpre you pensei que tal fenomenu nun acuntecie an Samartinu. Nota-se tamiên l’uźu de “ll” y “y” a la par un de l’outru, cunforme las pessonas (i.e : Mellon, Meyon). Aquestu yê’l qu’acuntece an Llionés : cuneyu (Llio.), cuneillu (Mir.).

La lista qu’eiqui sigue inda tenera algũas faltas, nal sentidu que nun debe de star cumpreta. Pus tiu Juan falaba muitu y a las vezes al lapeç nun cunseguie screbir ls nomes tan purreires que salien de la su’boca. Pur issu, piêdu a quiên sabe mas qu’eiqui m'als ponga. Ya assi c’ũa lista mas afinada, als chamadeires daquesta tiêrra seran açpuis publicades nal sitiu dals “chamadeiros” d’Amadeu Ferreira, desta veç an nurmativa mirandéźa.
Un quementairu suôbre dalguns nomes queda pur publicar nal centificu eilustradu. Ya se fera de brebe.  

Chamadeiru de las tiêrras :
Al Toural
Aragon
Garbançalinas
Castrellon
Cabiyancas
Trubiêscu
Al Mulinu la Raya
Las Trés Marras
Spinacoźa
Curril
Fuônte Stebe
Cabeçu Conceillu
Castrellon
Pçeiron
Barreira de Veigas
Las Antrauas / Las Antrauguas
La Ramalla – La Ramaya
Als Llamedeires
La Pila
Al Meyon – Al Mellon
Fragas
La Chana
La Trebanqueira
Al Cudessu
Adroźo
Adroźinu
Val de Conde
Vellarinu
La Junqueira
Al Cabeçu
Altu La Güeira
Valles Seques
Ourriêta Mariya
Ourriêta Cuba
La Caźeta
Peiña Redondu
Las Lumbranças
Scubal
Faleital
Cabeçu dals Açores
Murgueira
La Matracuôla
Las Peźetas
 La Rebulleira
Lleirueles
Al Queimadu
La Caźica
Als Portes
Al Mulinu Pires
Val de Canal
Cañamal
Peiñas de Gordu
La Duôrna
Peiña la Vela
La Turezilla
La Barreira dals Terrones
Al Cerradu dals Terrones Las Almas Al Piźon Als Llambisqueires La Chana La Llubéra Las Urtigas Lus Picones Las Mangas Als Scubes La Vuôlta Al Terren Als Chanes Als Taberneires Al Xardinal Las Ançarradeiras La Chaneira Peiña Llastra Val de Castru Las Bordas Antoñu Stéba Al Siêrru La Ciêrba Al Checalle Al Turril Als Picones Ourriêta Lluôbu Cerradu Pintu Ourriêta las Fragas Val de las Loijas Valle Redondu Valles Gamones Tabura (?) Funtaninas Ancruzelladas Ourriêta Cuba Val de Peñedus / Val de Penedus Val de Castru Patada dal Mouru / Piźacada dal Mouru Llagonica La Paradeira
Huôrtas: Faceira de Baixu Faceira de Riba La Négra La Puônte Queyida Las Nueiras La Veiga Als Strigales Sant Cristu Llinares Agaliana Al Queimadu - Val Queimadu (La meźma couźa ?) Caracosta Pçeirueles Mulinu Grande