17/05/10
Dende Samarcus
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
22:05
-Então o senhor quer uma bolinha de futebol para o netinho ?
-Quei ? You ? Y que vou a fazer daquesses botus ?
-E para jogar a bola !
-La bola ? la bola veyu la you a la caźa’l pobu, coñu… y vou you agora a mercar ũa !
-Então… olhe para si é so cinco euros… é um bom preço !
-Buôna foda ! Un bun préciu ? Ostia, paréce-m’ũa bexiga de cuchinu !
-Olhe que não ! Isso é bom material !
-You quiêru ũa calabaça daqueillas pra lleba lu miu vinu quandu vou a scaba la viña... Carachu ! Ũa bola ! Vos pensais que you sou un paneleirote cume al Runaldu ? Aquesse se venissa mas yê a scaba la mie viña para que veya cume se gaña la jeira ! Haaaa.... Arredios !
-Carallu... ũa bola....
11/05/10
Nuôssa Señora la Lluç, Samarcus y …
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
12:31
Hai, si, quiên diga que la feira aquessa de la Lluç se fizu pu’lus lladus la Candena, llougu pu’riba Cicuiru, meźmu na Raya. De certeza, ũa de la feiras ampurtantes dal Reinu Llionés. Mas sera qu’açpuis dende fui mubida mas pa’riba ? Issu naide ou poucus lu saberen.
De ciêrtu yê que naquel altu custantineiru dambus hai ũa feira y ũa missa pal Samarcus y la Nuôssa Señora la Lluç. Y se lus dous santus s’achonun eilli nun fui pur adregu. Astañu la feira (n’ultimu deimingu d’Abril) callou cul 25 que yê’l die dal Samarcus, aquissu niên siêmpre acuntece…
Samarcus yê’l purteitor de qualquiêra tagallu, dal ganadu de qualquiêra pastor ou vaqueiru. Y Nuôssa Señora yê ũa de las siête armanas “Mariyanas” de la nuôssa tiêrra. L’outra mas coinecida sendu la dal Naźu, yê tamiên la mas purferida.
A la Señora pedie-se’l dantes muitas couźas cume purtegir la familia, fazé cun que lus fillus nun fussen pa'la guerra y muitas couźas mas... Dantes faziên-se ramus de bollus que s’oufreciên a la santa y açpuis vendiên-se. No, mas hoije spinduran-se uns billetes de deñeiru a la santa, y ala… queda-se mas rica y you cun fame !
Ah pus, pur issu ! Inda biên que stan dalguns d’Alcañiças a vender (y oufrecer) cachus de bolla alistana y un bun vinicu ! Mira cad’añu stan eilli, nal meźmu sitiu, milimétricu ! Yê ancrible. Y… inda m’iba squeçendu dal perźuntu…. y…
« Que haces ai tio ? Nos estas sacando una foto ?... Ya te vi por Alcañiçes, no ?»
08/05/10
Als que van y lus qu'iban a Samarcus
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
23:43
Atopei mas dalguns retratus antigus de Samarcus nun llibru dal Padre Mouriñu. Eiqui vai un y ye antersante. Se quereis ya’l vamus a acumparar c’un retratu sacadu astañu. Al tiu lliêba ende ũas alforjas a lombru pra puner las couźas que mercou. Ten ũa gorra que s’asparece a la basca, yêra ũa de las mas populares naquel tiêmpu. Ten ũa cayata purque tamiên nun parece mui nuvacu.
Atras d’él hai ũa meźa, supon-se qu’acabarie de quemer. Al segundu planu hai mas siête pessonas, dalguns a quemé, cun dous carrecholus. Yê angraçadu de ver qu'al retratu se quedou un poucu tuôrtu pur cauźa dal terrenu biên caratelisticu daquel sitiu.
Nal seguiênte retratu, pus stou you. De camiźolica purque fazie ya biên calor, saquei-la eilli an riba, al pie dal marcu. Y la lloura, eilli de cuôstas, niên eideya de quiên yê… Nun debe de ser d’eiqui, que son ralas !
Hai gente, bastante, un die onde se diç que « pariu la gallega ». Mas ya nun hai carrecholus, lus poucus que quedan staran arrumadus an Custantin ! Hai carrus, issu si, no cun burrus, mas cun caballus, muitus, anté niên se veyan que stan an drentu’l motor…
Mas d’eilli al loinge, la siêrra la Culebra y la Sanabria ya beilan cu'las nubres y'l ciêlu azul. Dalgu que nunca mudara !
06/05/10
Chegandu al Samarcus
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
22:58
Ya habie uns quinze diês que ya so pensaba na Lluç, al Samarcus cume dizen dalguns. Pus aquesta feira ten dous nomes, purque aende, na capiêlla, hai un santu que yê’l Samarcus y la Nuôssa Señora la Lluç que yê ũa de las siête virges de la zona Alistano-mirandéźa.
A mie gusta-me d’ir alla purque hai siêmpre muita giênte, siêmpre se fala c’un ou outru que nun yê coincidu “De que povo és ? You sou d’eilli, un poucu mas abaixu de la siêrra, sou de Cicuiru.”
Mellor inda yê quandu’l die sta buônu, lus spañolus, eilles siêmpre vénen cun la merenda. Nos somus mas daqueilles que solu van pra mercar dalgu buônu ou que mus agrade, y cume no, ya nun digu quemé ũa puôsta ou uns rabus de polbu...
Mas quandu se chega a la Lluç, de carru ou a pie, un mira siêmpre pa’la crona la siêrra y diç: “Hui ! Mas hai muita gente ! Tentas tiêndas... Hoije sta’l die buônu...”
Y ya se vai pensandu que vamus a tené ũa chalra c’ũas amigas y uns copus c’uns amigus de Cicuiru, Custantin ou d’aculla Samartinu, niên que seyan dende Muveirus, Bubineira ou Alcañiças cun un quechicu de bolla Alistana y un copicu de vinu...
03/05/10
29/04/10
You sou cicuiranu, no “cicourense”
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
11:12
Tengu vidu que la cambra de Miranda ten feitu dalgũas couźicas pala nuôssa cultura. Vie dalgu l’outru die suôbre muźica tradicional... si muźica, yê buôna pra beilar un raticu ! Vamus a falar de couźas que duran mas qu’un ratu, yê la nuôssa tuponimie. Dende tengu ũas ganas de dezir que nun sou “cicourense” mas si cicuiranu !
You ende nun vus falu d’andependencia, niên de nacionaliźmu y inda menus de la reźureiçon dal perdidu Reinu de Llion. Purtual naciu daqueste reinu y nos somus purtuéźes, lus llionéźes son spañoles mas ũa couźa yê, que dambus falamus la meźma lliêngua !
Purtegir la muźica, yê buônu purque no. Mas na vida nun hai solu muźica y you achu que la cambra puderie pensar an outras açones que seyan mas visibles pul pobu mirandés. Ũa dessas açones yê’l respeitu tutal de la nuôssa tuponimie, als nuôssus chamadeirus. Couźa an que la cambra ten falladu zde siêmpre.
Pur eiźemplu la curtina’l Llazaru ya s’acha cul nome “cortina do Lazaro”. Ou'l Mulinicu ya'l chaman "O Moinhico"... Als chamadeirus nals mapas melitares son ũa vergoña de mescla de purtués y de mirandés. Y Cicuiru puôde tener alla na cambra ũa cunselleira que nun yê pur issu que se respeita al nome dal nuôssu pobu...
Assi que “Miranda yê la mie tiêrra, mas Cicouro nun yê al miu terruôcu!”
Yê ampressionante purque you onte falaba qu’ũas tiês de Cicuiru y perguntorun-me cume yê que staba screbidu Cicouro ou Cicuiru ? You dixe que Cicouro yêra’l que teniên alla puôstu. “Ha! Pus sta mal !” que m’arrespundiêrun eillas.
D’issu sabeis lu que you pensu ? Yê que lus nuôssus viêllus stan a fabor dal mirandés y dal mirandés screbidu an qualquiêra sitiu que seya. Mas cume eilles nun saben ler nun se dan decuônta cume lus nomes dals pobus stan screbidus....
Y assi vai-se passandu’l tiêmpu, anquantu uns pensan nals antresses eiquenomicus de la lliêngua outrus van vendu que la caźa sta chéna de buteiras y que d’eiqui a poucu inda se caye’l telladu !
Al fular que nun passaba lu cuntrol...
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
11:08
S’outru die, indu you pra Barcelona dende Paris, fui-me pal airoportu d’Orly. Ya qu’al volu yêra pulas diêç de la mañana y cume chegarie an tiêrra catalana a las horas d’almurçar, tube you l’eideya de llebar un quechicu de fular. Un restu qu’inda me subraba de la Pascua.
Al quechicu staba nal miu sacu (aquel cul simblu de Miranda) y anton alla entru you na aria de cuntrol. Pongu al miu sacu naquel tapeticu altumaticu y alla vai él anté l’aparatu dals rayus-X. Ende para y la tie pon-se a mirar mui seria pala pantalla adonde aparecie tod’al qu’al sacu tenie alla metidu.
Y you puźe-m’a pensar: “Ala! Ya me van a xatiar outra veç pur cauźa de las antenas...” purque lliêbu siêmpre al miu sacu chenicu d’aparatus eilletronicus, radius, antenas, y lu que calla !
Dende acunchega-se outra tie y dize-me : “Çculpai, mas teneis d’abrir al vuôssu sacu purque vou a fazé un analç quimicu”.
You anton, meye assustadu abru’l sacu y ampéça a salir d’alla un cheiru mui buônu a fular...
-Cheira biên’l que teneis ende !
-Yê un speç de pan cun chouriçu.... digu-l you
Nal meźmu tiêmpu la tie péga nũa bara donde tenie alla na punta un tecidu brancu y sfrega-me tode l’anterior dal sacu.
-Ye caźeiru ! diç eilla.
-Si... mas qu’andais a fazé ?
-Andu a arrecullir cheirus que teneis nal sacu cul tecidu brancu, açpuis pongu-l naquesta maquina eilli y ya me diç...
-Ya vus diç... mas qui’que vus diç ?
-Se trais ende couźas malas.
-Ha bon... mas ye apénas pan cun chicha !
-Si y cheira biên… un segundu ya vengu…
La tie fui anton a puné’l tecidicu naqueilla maquina y nun meyu minutu turnou y dixu-me que staba tode biên y que pudie seguir caminu.
Arreconchu ! Llougu al chegar an Barcelona, apénas salie de l’altocarru an plaça d’Espanya que llougu me puźe a quemé’l fular… si home, you traie fame !
Al fular y la ultima céna de Cristu
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
10:57
You eiqui ya vus falei muitas vezes dal fular y dal sou sentidu. Mas niên toda la giênte lu sabe y a las vezes fazen-se las couźas siên saber verdadeiramiênte purquei. Al fular yê ũa bolla de pan, ũa fugaça, mas cun chicha que se fai prencipalmiênte nal Norte de Purtual y solu pala Pascua. An Aliste, tamiên hai quiên la faga y nun solu de chicha cume tamiên d’atun ou de toucinu y issu durante tode l’añu ! Eilli ten ũa forma praina y chaman-la la bolla Alistana.
Mas finalmiênte al fular si ten un sentidu, ten un sentidu perfundu que se perde nals tiêmpus. Hai varias maneiras de fazer un fular. Hai quiên faga ũa fugaça nurmal mas cula chicha, outrus ya ponen uôvus na massa y queda-se al pan dalgu mas secu, mas acumpañadu d’ũa buôna pinga cume al “Lhengua Mirandesa” nunca fai mal a naide !
Outrus ya solu ponen un uôvus siên’l çcachar an drentu la massa juntu cula carne. Açpuis de cuzidu, al pan friu, yê repartidu nũa meźa culs amigs y la famelia toda, dandu lus parabiênes a quiên amassou.
Mas que reperźenta aquesta céna ? Si, falamus de céna, purque na verdade stamus a repurduzir la ultima céna dal Cristu cun tode lus apostulus (la famelia y’ls amigs); la chicha reperźenta l cuôrpu de Cristu, y l’uôvu la sue reźureiçon.
Venga ! Agora que ya sabeis al purquei dal fular ide tods a quemé-lu !
Lus roscus an Cicuiru-Als roscs an Samartinu y na Pruôba
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
10:51
Als roscs son uns bullics de forma arredundada, a las vezes cume ũa ruôdra, y outra veç son d’outra maneira. Yê strañu que you siêmpre me quedu admiradu cula variante de formas que puôde haber.
10/04/10
La lliênda de Cicuiru
Issu fui screbidu pur
Tiégui
ende pulas
22:06
AL LLUGARICU LA FUNTANINA
Aende, hai muitus siêclus veninun uns homes.
D’acullouca la Lluç ya meźmu d’atras la strellumbre.
Yêran mui probes qu’anté drumiên pul chanu.
Mas eiqui paronun pur aqueste lladu.
Falaban ũa lliêngua d’antañu,
Venida d’acullouca las muntañas.
Yêran lus homes fuôrtes; iban-se’l gatu, al llobu y a la çaporra.
Cada chabulica tenie sou tagallicu, y de las bestias la çamarra.
Teniên lliêndas de miêdus, apabardas y gamuzinus.
Yêran rapoźas y viêllas, ya cun canabarrus curriên lus facanitus.
Delegeiras andaban las mouras, puls caminus punendu ancantus.
Mas, l’aua’l llagu la sana muntaña, eilli butada, deixaba de llibres manus.
N’ũa crona, habie ũa peiña qu’yêra mui grande y que chamaban Candena.
Un die ancarrapitou-se alla un home que mui probicu yêra.
N’altu la peiña, cun toda la fuôrça, ũa caña adrentu’l spetou.
La fuôrça fui de demoñu
Que la peiña tournou-se tollu.
Y’l tollu tudicu se sfizu dende an augas,
Puras y salbas qu’anchinun las malladas.
Fui anton assi que’l llugaricu se passou a chamar Chicuriola, la funtanina.
Lus añus passonun, de loinje viênu Cristu y lus homes chamonun-la Cicuriu.
De Llion se fizu Purtual, mas al llugaricu quedou-se eigualicu, Cicuiru.
Cun muitus cruzeirus y ũ’eigreija
Ind’hoije ende cul pendon dal quelor d’ũa çreija !
Tiégui, 15 de Marçu dal 2010, Burdeus.
Subscrever:
Mensagens (Atom)