31/03/09

Eilles inda andan cu'la ramallada !

Eiliriu, Nandu y Urlandu nal racha palus !
Trasdonte pu’la mañana iba you a dreitus pu’la ruga abaixu quandu m’aparecen aqueilles barrabotas qu’eiqui stan nessa fetugrafie. -You : Mas y vos que carallu fazeis ?
-Urlandu : Pus nun vés ? Andamus a rachar palus !
-You : Ostia ! Mas ya nun fai friu home !
-Nandu : A pus you vin purque Urlandu dixu-me que me daba ũa bocha y un perźunticu acabadu de currar... que ya nun tengu nada an caźa y Mare ya fechou !
-Urlandu : Quei ? Stas tontu ! La chouriça talveç, al perźuntu quedu-me you cun él !
Nandu quedou-se cu'la boca abiêrta, que nun percebie biên se fui cul spantu ou pur pensar nal cheiricu dal fumeiru...
-Nandu : Y tu adonde vas assi ?
-You : You... Home ! ... You a nada ! Pra reźumir : quantu mas val nun fazer nada de que traballar pensandu arrecebir algu.

13/03/09

Las castañas de l'einfiêrnu...

Yê verdade, ha rapazes ! Ya se mus acaborun las castañas. Assi que pa’las ultimas ende faziêmus un llume qu’anté parecie l’einfiêrnu, hui ! Mas tamiên tode lus diês ya ampeçaba a aburrecer algu ! Ya niên vus cuôntu anton lus seranus a la caźa dal pobu, ũa verdadeira algrie de cheirus !
Ũa calor, hui !
A mie ya me staban a chamar “culu rotu”, a Oscar ya’l chamaban “çcacha narizes” y Nandu yêra’l “rompe aires” ya que quandu mandaba un, aquiêllu parecie qu’anté fazie tremer las parédes ! Dizen que dantes lus Zoélas faziên farina de bellotas y açpuis pan ! Eimaiginai, cum debie de ser. Aposte que debie de ser ũa fiêsta de cheirus a cada mumiêntu ! Bah, mas inda biên que s’ambentou l’augardiênte y’l cidra pra zipar esses eifeitus mal cheiroźus. Agora ya solu yê sperar pa l’añu...

09/03/09

Las tabafeyas de la raya

Ya vai tiêmpu agora pra falarmus de las tabafeyas y puner ende algũas fetugrafies de la moda de purparaçon an Cicuiru. Pu’la raya y tamiên an outrus sitius las tabafeyas son feitas cu’lus restus de las carnes ; la chicha que se gueda apegada a lus uôssus. Vamus eiqui a eilustrar la fabricaçon de las tabafeyas an Cicuiru, feitas pur tie Stina y Fernanda.
La carne a cuzer nal pote
Esse chicha yê mui deficel de tirar y solu se puôde apurbeita cuzendu lus tales uôssus an auga tirada a la fuônte y çpejada nun pote cu’lus uôssus alla. Açpuis d’habéren cuzidu algũas horicas ya la carne se tira biên mellor.
Tie Stina y Fernanda a fazer las tabafeyas

Nesse tiêmpu de cuzeduru l’home de la caźa cort’al pan a mode de turradas, mas mui finicas. Al pan mas a la moda pr'esse trabalho yê al de Malhadas purque nun ten muitu miollu y anton da-se mellor pa la seguiênte ouperaçon. Açpuis de biên cuzida, la carne tirada de lus uôssus yê botada n’ũa baciga cul pan. Ende pon-se tamiên carne de pita acabada de matar, y ya tamiên cuzida. Adiciona-s’al sal, salsa, allu y l’auga que serbiu pra cuzer lus uôssus, quaisque inda a ferber.

Las tabafeyas feitas
Mas ũa veç, yê l’home de la caźa que vai a fazer al seguiênte traballu ; mesclar tode lus angrediêntes c’ũa culler de madeira anté fazer ũa papa. La massa outida yê lluôgu metida n’ũas tripas secas de vaca. Traballu ya agora feitu pu’las mulliêres. Cum se puôde ver, las tabafeyas de la raya son realizadas ounicamiênte pr’apurbeitar la chicha que nun se puôde uźar pra chouriçus y que tamiên ya nun da pra butiêllus y que solu se puôde arrebañar cuzendu lus uôssus.
Llabaije de las tabafeyas
Açpuis d’anchidas, las tabafeyas son arrecullidas cul restu dal fumeiru, na propria cuzina de la familia, ou n’ũa cuzina scura ya ajeitada a la moda. Las tabafeyas yê la parte dal fumeiru que se come an purmeiru. Secan-se an menus de dues sumanas, y alla van llougu assadicas a la braźa c’ũa turrada dal pan de Malladas, cidra, y un cachu de queiźu nal fin pra quedar biên !
Prontas pra culgar de las baras
L’ourige dal nome dessa piêça dal fumeiru perde-se ne la perfundidade dal tiêmpu. Ua pussible eipoteç an quantu a la sue ourige serie que ven dal Arab « tabafia » que quiêr dezir « cuzidu an drentu ». Parece-mus ser la mellor eipoteç ya que çcribe biên cum la tabafeya yê feita ; de carne cuzida.

04/03/09

Al Mirandés ya yê faladu nal Braźil !

Agora ya nun hai dubidas ! Al Mirandés yê lliêngua anternational qu'anté yê screbida nal Braźil ! Quei ? Bubices y tuntices dizes-tu ? Anton mira eiqui qu'açpuis ya falamus :
D'ende anté veniren a fazer repurtaiges, passorun pur Malladas y tamiên pu'la raya... bon si Custantin (cum no !) ya cerquita de Cicuiru... Quei ? Nun m'ancerditas ? Cun carachu ! Anton mira ende y abre biên las foyas que te siêrben de mira gaitas :

20/02/09

Zamora nacionalista ?

Soutru die iba you an caminu dal Eroski de Zamora quando al passar an frente la scuôla d’anfermerie achei un munton de cartazes llionistas pu’las parédes. Ya veyu que lus studantes siempre stan a la punta dal ultimu avançu puliticu regional, algu cum an França. Mas sera issu mesmu buonu de misturar lliêngua y pulitica ? Nun sera isso prigoźu ? Nun eyra issu afeitar al recoincimiêntu de la lliêngua ? You achu que si.
Vos mirai biên. Nos an Miranda nunca mesclémus lliêngua cun pulitiquices, se no cuncerteza qu’inda stariêmus hoije a berar. Anton purquei nun teneis un menistru Llionés que vaya a l’ansembleya falar an Llionés, de la meźma cum acunteciu eiqui ? Quandu you veyu las manifestaçones pu l’anterneta, you alla pensu : mas sera meźmu que saben todus falar Llionés ou fazen solu issu pra guerra entre PP y PSP nun sei quei, Rajoi y Çapatero ? Sabeis an Euskadi, la meyor parte de la violencia rugalleira yê feita pur jobes que nun saben falar Bascu y inda menus lu son. Y assi vai al mundu, nos lus jobes gustamus muitu de berar, mas berar cun pulitica… issu que s’affoda !

12/02/09

Eitnologie Cicuirana an Mirandés

Al nuôvu cadernu de Cicuiru :"Cicuiro Ye la Mie Tierra"
Apareciu hai uns dies atras un cadernu d'eitnologie Cicuirana scribidu an Mirandés. Yê claru feitu pur un Cicuiranu, que assi sendu puderie screbir cum you, a la mie moda, mas dixu-me que perfire la moda an que l'ansina al sou purssor de Mirandés.
Purssor me direis-vos ? Si purque al rapazicu inda sta ne la scuola de Miranda i daprende a screbir an Mirandés. Cum él tamiên sta bubicu pur aquessas couźas de Cicuiru pus decediu fazer esse cadernu.
El ira alla punendu las sues teorie suôbre al pobu y las sues ouriges, las couźas que d'ancuntrara pu'lus caminus squecidus de la raya. Y pur issu gusterie que fussades alla a ver al sou traballu, y que'l deixassades algũas palabricas de parabiênes.

06/02/09

10 añus an frente al gubiêrnu, 1000 añus an frente al mundu !

Hai quiên diga qu’al Mirandés naciu hai diêç añes... Bohanda ! Anton quiêr dezir que s’ambantou ũa lliêngua assi an dous dies, no ???
Mirandés an Lisboua, "Praça do Rossio"
DIÊÇ AÑUS AN FRENTE AL GUBIÊRNU, MIL AÑUS AN FRENTE AL MUNDU
La mie lliêngua ten diêç añus d’eidade, Sera aquessu verdade ? Eilla viu poucus gubiêrnus, Mas pur eilla passoran muitus einfiêrnus. Yê de pai Celta y de mai Llatina, D’adonde ven anton, a ver s’atinas ! Passa pur ser fina, Que purtegida quedou-se n’ũa squina. Eilla vive nun sitiu adonde l’auga mana, Antriçada antre Purtual y Spaña. Abita ũa chabola, Llougu eilli an frente la tiu Chanola. Ten un cuôrpu que niên suôñus, Y ũa pél que sabe a bruñus. Ten ũas llanas, Que pur eillas l’amor mana. Gusterie you buer naquessa fuônte, Tucar lus sous labius que son puôntes, Pra outru mundu, De sabedorie ya alegrie biên perfunda. Yê d’eidade y inda yê nuôva d’eiternidade, Ten un numaru pra ser eidiênteficada, Ũa llei que diç que puôde ser ajeitada. Pra de todus ser la namurada ! Y tu gubiêrnu ? A mie moça l deste un numaru ! A ver se la deixas vivir y que nu’l fagas un einfiêrnu. Que se me la pones n’ũa cadena, Nun sei se nun churarei ũ anchena !
Tiégui Albes, 30 de Janeiru, nun avion pra Lisboua passandu pu riba Llion.

05/02/09

Al Mirandés, lliêngua de turistas ? Patacus contra Mirandés !

Soutru die vie screbidu n’ũ antervista qu’al Mirandés ten tamiên de ser apurveitadu dal puntu de vista turisticu. Pus ya se diç qu’hai pessonas que solu venen al Prainu pr’oubir tal lliêngua. You tamiên antes pansaba assi anté purque assi yê ũa maneira de ver la lliêngua mas perźente dal puntu de vista screbida y falada. Mas sera issu meźmu buonu ? Finalmiênte achu que no, y nun vou ende agarar la puźiçon que diç :”biên ou mal falan de nos”. Eimaiginai-vos s’al salir a la ruga m’ancuontru c’ũa cambada de Lisboétas ou un tagallu de Xinéźes a pediren-me pra falar mirandés ! Uns cu’las maquinas a sacar retratus outrus cu’lus vidius a filmar... que barafundia serie aquissu ! “Fifty dollars to hear you in Mirandese!” Ostia y pra mas tenerie que purstituir la lliêngua ! Tamiên nun queriên mas nada oh !
Finalmiênte, puner la lliêngua nun sentidu turisticu puderie dar mas merda qu’outra couźa. Eimaiginai-vos agora que you querendu ir a pedir ũas batatas al miu vezinu, tenerie purmeiru que sprar n’ũa fila de vinte pessonas que’l stariên eilli a scuitar la cuônta de las calças azules. Y niên eimaiginais lus cunflitus qu’hai ya antre pobus pur cauźa d’issu. Yê’l que se passa agora cu’la « rota da terra fria » que vou agora a zambuôlber an dous puntus : -Un yê la tuponimie. Quei ? So lus pobus d’aquessa tal “rota” tenen dreitu a rugas, ya placas an Mirandés ? Sera que nals outrus pobus nun se fala Mirandés anton ??? oh ! Anté parece qu’al Prainu se queda ende a la cuosta dal çurraque y açpuis Cicuiru y Samartinu yê merda ??? -Outru yê al finançamiêntu que yê dadu a esses tals pobus de la “rota” que deixa lus outrus cun ambeija. Quei pensar ? Qu’hai pobus qu’arreciban mas deñeiru qu’outrus issu yê verdade.
Pensar qu'al Mirandés yê ũa suôrte pal turismu yê apénas fazer de la lliêngua un arrecuôlle patacus ! Yê fazer dal sou ansinu nada mas qu’ũa purpaganda turistica.Yê llimitar l’eiboluçon de la lliêngua a no mas no ménus que “buônus dies mus dé Dius”. Purque se creis fazer deñeiru cu’l Mirandés, y yê’l que vai acuntecer nunca la lliêngua cunseguera ir an frente, ya que dara l’eicencial, al deñeiru. Vedes siên antrar an caricaturas qu’hai couźas algu strañas, mas assi yê. Tamiên nun quiêru ende quedar a pensar, cum ya me deziêren que la llei habie sidu vutada mas pur lus tals antresses turisticus que pu’la lliêngua propria... You se scribu an Mirandés, yê purque fai parte de las lliênguas que sei, niên mas, niên ménus. Pra turistas yê que nunca sera. Anton al Mirandés, lliêngua de turistas ? De cientistas ? No, nada, Mirandés lliêngua de giênte !

23/01/09

Cicuiru pu l'Anterneta

Tiu Alcides mandou-me onte un articlu que fala de la vozes Cicuiranas pu l'Anterneta y you eiqui vus lu publicu tal y qual sien mudar de nurmativa (hui !)... Apareciu hai uns dies atras nal Jurnal "Nordeste". You eiqui lu pongu purque ides a ver a la leitura desse articlu al home tan ampurtante y valioźu que you sou (hui !)... A rapaźas aprobeitai qu'un tal home que vus preste tantu cum you hai lus mui pouquechicus ! (Si apruveitu pra fazer algua purpaganda mie... nunca se sabe...)
Cicuiro i la sue giente na blogosfera
Assi cumo las personas se fúrun spargindo, tamien l nome Cicuiro ten andado ajuntado a las nuobas modas de sembrar palabras, retratos i cumbersas, pula anternete, seia an sítios seia an blogues.
Ye notable l númaro de sítios que ténen sido custruídos nestes tiempos, cun assunto que ban de la ciéncia, a las artes, a la lhietratura, al retrato, quaijeque todos an lhéngua mirandesa, l que tamien ye ua seinha de ls tiempos.
L mais deilhes son mantenidos por pessonas que yá nun bíben an Cicuiro, anque dalhá séian oureginários dun modo ou doutro, mas muitos cuntínan a tener ls lhaços bien a la sue tierra, alhá indo spessas bezes. An muito desses blogues fala la lhéngua mirandesa, ne l raiano lhimpo de ls cicuiranos. Esta ye la lista, para quien querga ir alhá, que bal la pena:
http://anafonso-ilustra.blogspot.com/ [artes / eilustraçón];
http://cicuiro.blogspot.com/ [generalista / l sítio de l Gambusino];
http://baglina.blogspot.com/ [eneralista / l sítio de Boieiro i de Manolacas];
Fui Manuel Carvalho l purmeiro a criar rodeiras na anternet quando amostrou al mundo cuontas cume As Belas Manhãs de Maria Constança, anspirada na tierra natal de l escritor mestre, nacido na Abadia de Cicuiro na 1946 i a bibir no Canadá zde 1980. Cun bárias obras publicadas, Saga (1989), Gesta (1992), Um Poeta no Paraíso (1994) i Parc du Portugal (1996), cun colaboraçones an bárias rebistas i jornales: A Voz do Domingo, an Leiria; Europeu, an Lisboa; Lusitano, A Voz de Portugal i LusoPresse, no Canadá; Peregrinação, na Suíça; Semanário Transmontano, an Pertual. Ganha l 2.º prémio nun cuncurso de cuontos de l Diário Popular an 1979.
Más tarde aparece l purmeiro blogue dedicado a Cicuiro, criado por Thierry Alves, “L Gambusino”, doutorando an Angenherie Eletrotécnica i Quemonicaçones – bariante de antenas, i a bibir an Fráncia.
Ye neste caderno de cumbersas que se cria l punto prancipal de ancuontro de cicuiranos que, cumo él, ándan stremuntiados por esse mundo afuora. Fui essa chiçpa que atiçou a “Manolacas” [Manuel Carvalho] i a l “Boieiro” [Alcides Meirinhos] a criar “Al Balhe de la Baglina” que ten cumo prancipal fin amostrar adonde cada cicuirano ou deçandiente anda, botando uas lhonas a la par i que dua forma ou d’outra son tamien, l mais deilhas, stórias de l pobo i que se quieren relhembrar para nun squecer ls antrepassados.
Ye tamien nos blogues que alguns artistas de Cicuiro s’amóstran: Cláudio João, l pintor que mesmo culas sues einormes lemitaçones físicas cria obras de senseblidade única tanto a óleo, acrílico, pastel i carbón. Ye ouserbador cume poucos de pequeinhos cachicos que fázen parte de la nuossa mimória coletiba; Ana Afonso, filha de pai cicuirano i mai de Bal de Mira, pintora licenciada pula FBAUL dedica-se a la eilustraçón cume freelancer i ye hoije recoincida cume ua de las grandes eilustradoras nacionales.
Alcides Meirinhos

22/01/09

Spaña y Purtual an Zamora

Na fundaçon de Purtual hai très sitius ampurtantes : Alcañiças, Miranda y Zamora, lus outrus son segundairus. Miranda ya Alcañiças tenen poucas anfrastruturas, y anton fui Zamora la scullida pa l’ancuontru antre lus gubiêrnus Purtuéźés y Spañoles.
Ũa de las couźas an que se vai a çcutir durante l’ancuôntru yê d’un acuôrdu médicu-anternacional cu’la cidade de Badajoç…
Pa nos, lus Mirandéźés sera qu’essa acuôrdu mus servira p’algu ? You, que ya fai tantu tiêmpu que piêdu esse tipu d’acuôrdu, mas no cun Badajoç, carallu ! Cun Zamora ou Valladolid si !
Tenemus nos tamiên peciźu dessa cunvençon pra nunca mas fazer al caminu biên coinecidu de la muôrtu : Cicuiru-Miranda, Miranda-Bergancia, Bergancia-Portu. Açpuis de 420 km finalmiênte chegas a un spital dignu desse nome ya c’un pie se nun son lus dous nun caxote de madeira ! Mas cun carallu que nun sera mas simples de fazer 60 ou 110 km anté Zamora ou Valladolid, no ???
Cum quiêra que las ciguôñas de Zamora se spartiçan todas cu’la riźa mirandu pal tal negociu dal gubiêrnu d’alla baixu… bah ! Ũa veç que se fai pa Badajoç nun se puderie fazer par Valladolid, no ??? Grande spiêrtallones qu’hai alla baixu que nunca pensan an nos !