Feira dal fumeiru an Miranda !

(Retratu sacadu de l'Anternéta)

SI ! NOSOTROS TAMBIEN PODEMOS IR A LA FERIA DE LOS CHORIZOS EN MIRANDA YA !

Çufinu de lliêbre

Çufinu de lliêbre yê'l nome que'l daba'l miu abo a las maçanas qu'eiqui védes. Son mui buônas, cun çumu y biên açucradas. Yê ũa de las variadades que cullimus an Cicuiru. Nun sei'l nome d'aquesta maçana an latin u an inglés. Se dalgun de vos sabe fazi-me'l favor de puner ende'l nome pra you tener mas anfurmaçones.

Las maçanas vistas de difrentes maneiras

Onde fica ?

Aton ! Onde fica'l campaneiru esse ? Ah ! Catanu ! Naide sabe ? Puje aquesta pergunta nu blog ya fai biên méźes y naide soubu me-lu dezir pur ciêrtu. Muitus dezirun que yêra'l de Cicuiru, d'outrus que me dezirun que serie pur ende (cumequiêra !)

Pus... mius amigus... Yê'l campanairu de l'eigreija de Custantin ! Pus si home !

Al Carochu anda de chaça !

 

Al Carochu anda tunticu ! Al Pai Natal truxu’l ũa chaça y anda tode cuntentu cu’eilla ! “Ché ! Ché !”, chamou-me quandu iba pra Mubeirus.

Vi-l’onte y dixu-me que lus checulates dal Japon son mi buônus. Que las rapazas d’alla son mi pimponas y qu’un die l-da ũa bellaraça y marcha-se de chaça anté’l Japon ! You ya’l dixe que p’alli van a gustar d’él !

Mas yê que de chaça... nun sei s'alla chegara !!!

Al Carochu pediu-me deñeiru !

Al Carochu pediu-me deñeiru... y fui ũa japonéźa que'l dou ũa caxa de checulates !

Canta lus Reis

L’añepassadu pensei n’ũa cantiga pra cantar pu’las rugas de Cicuiru nal die de Reis… mas açpuis nun la cantei. Apénas la screbi y eiqui vus la deixu !

DIE DE REIS

Naqueste die Santu

Venimus-vus a canta lus Reis

Naquestes diês d’auga

Nosoutrus nun venimus de l’Ouriente

Mas de la frauga d’alla baixu !

Dal llume’l nuôssu curaçon

Furgémus pra vos aquesta cançon

Solu de llingua, ya sin acurdion

Se mus quereis dar un çbicu de pan

Ya un bunchu de cha de curteilla

Nun vus fagades mui furinga

Nun vus squéçades de la pinga !

Se la źmolica vus yê peźada

Aton sali de caźa

Cu nos a dar ũas riźadas !

Die 7 de Janeiru 2014, Portu.

Feliç Natal y un Bun Añu Nuôvu !

Ah Cartulica ! Al cuchinicu nun entra nu pote ! Aspéra que vou a falar cu'l Spritu Santu a vé'l que diç ...

A catanu ! Cume passan de prontu lus diês ! Cu'l traballu que tengu tubidu, ya nin me daba decuônta, mas ya stamus quaisque nu die de Natal ! 

Bon, pus aton, que passeis tods (boh ! Ya me pongu a falar samartineiru) un bun Natal y un bun Añu Nuôvu. You, pur Cicuiru alla starei. Na nuite de Natal starémus you y Oscar nu monte, pus nun sei'l Pai Natal s'anganche puri n'ũas scobas y se perda pulli a'l passa la "frunteira".

Mas hai ũa couźa que spéru para aqueste nuôvu añu que mus ven, spéru que mus cura'l nuôssu pastor que biên lu meréce.

Cuncursu de llétras stur-llionéźas

Ché ! Ché ! 

Quei ? 

Ven eiqui ! 

Sabes al quei ? 

No... 

Torna'l cuncursu Asturica cu'la sue eidiçon 2014. Astañu yê l'associaçon la Caleya qu'ourganiza juntu cu'la cambra de Storga. Pudes ver eiqui las réglas. Y deixu-te al cartaç pra véres.

Hou !

Quei ?

Spabila-te qu'acaba'l cuncursu nu die 24 de Janeiru !

Lus cicuiranus y lus ritus de l’auga

Mas ũa véç acunchégu-me eiqui pra vus falar de lus cicuiranus y de l’auga. Quiên de fuôra fala de Cicuiru llougu diç « yê un llugar cun muita auga ! » Lus cicuiranus ténen ũa relaçon mui fuôrte cu l’auga y yê assi ya de siêmpre !  

 

Un poço n'ũa viña

 

Durante las miês ambestigaçones cuntorun-me qu’an Cicuiru, puri anté lus añus 60, habie ũa tradiçon mui special nal die de San Juan. Salie la gente inda cun urballeira naquessa purmaña tan special y iban pur auga an to’las fuôntes dal llugar. Aquessas augas yêran açpuis misturadas. Aquessa purparaçon final servi açpuis de remédiu durante l’añu pa zanfetar las fridas.

Mas mirai qu’antiguissima debie de ser aquessa tradiçon ! Onde mus llebara issu ? An que tiêmpus yê qu’ancumeçarie tal couźa ? Tal véç antes dal cristianiźmu, de certéza !

Cume ya vus dixe de las outras vézes tengu la certéza que’l nome dal nuôssu llugar ten dalgu a ver cu l’auga. Mas ya ven de mui loinge, Cicuiru qu’an decumiêntus antigus s’acha n’ũa forma Cycorjo que se puôde hoije screbir Cicuriu pra respeitar la purnuncia.

Cume védes, al nome dal nuôssu llugaricu ten la raiç –uriu tal y qual cume la forma antigua de Douru (Duriu). Nun digu que yê méźmu assi, mas se miramus an dalgũas palabras bascas ligadas cu l’auga achamus ũa véç mas la tal raiç :

chuva > euri

auga > ura

fuônte > iturria

manential > iturri

Pur ende hai tamiên muitus rius que ténen un nome onde aparéce aquessa tal raiç (dur-, -ur-) : Doire, Durance, Adour, Duerna, Dora, Durensola,...

Son las couźas antersantes que you vus quije dezir hoije !

Un grande die an Cicuiru

 Al die 16 d’Agostu fui un grande die pa’l nuôssu llugaricu de la Raya. Tubimus alla un ancontru de lliengua y cultura ya biên cuinecidu de todus nos que yê’l « blogueiros de l Praino ».

Astañu fui aton pu’la Raya que mus fiquémus pra mas un die a ver, a daprender, y a cumer ! Ancumecémus ende pu’las diêç la mañana cun astañu la perźença de muitas associaçones culturales. Pus habie : l’ALCM (Miranda), Faceira (Llion), Iniciativa pol asturianu (Sturias) y El Teixu (to’l duminiu).

Aton fui que purmeiru aperźentémus las pessonas d’aquestas defrentes associaçones y issu fui an frente l’eigreija. Eilli inda li uns versus dal Padre Priêtu de Samartinu. Yêra’l puéma biên cuinecidu de “la voç de Miranda”. Y açpuis, Andrés de El Teixu tamiên liu un versus dal Padre Galu de las Sturias. Liu’l puéma « fai muitu » a la mode dal sou llugar cu’la ché vaqueira y todu !

Acabémus pur antrar n’eigreija y ver al Pendon de Cicuiru cu’l sou tamañu méźmu mui grande. Scalla un de lus méyores dal Prainu. Fui ende que falei un poucu suôbre l’ourige dal Pendon y de las sues culores que se puôden relacionar cun Çamora ou cun las praticas que teniên lus caballeirus de l’eidade média quandu gañaban ũa batalla contra lus mourus. Fui ende tamiên que tiu Almendra de Sandin mus splicou ũas couźas mas dal Pendon. Dixu-mus que la cultura dal Pendon que s’acha an Miranda y Llion (muitu ménus nas Sturias) ten ũa pussible ourige romana ou Vizigoda. Alcides tamiên mus dou nuticia de l’eiźistencia d’outrus Pendones nas Tiêrras de Miranda.

Açpuis tiu Muizés, al nuôssu carpinteiru de Cicuiru, aperźentou-mus al traballu que ten feitu n’eigreija. Las artes religioźas qu’eilli ten puôstu cume la ultima céna de Cristu que gravou n’un quadru de madeira y pintada cun pintura dourada. Tamiên mus falou dal traballu que fizu nu altar mor que fui zmuntadu pur anteiru pra lu puder amañar !

 

Dende salimus de l’eigreija y fumus a ver l’Abadiya que d’antañu fui la caźa de l’Abade y méźmu antes dizen que fui d’un ricu cicuiranu que se chamaba “Diogo do Porto” y qu’antes de marchar pra Sevilla dou aquesta caźa a l’eigreija. Issu acunteciu nu séclu XVI. Hoije la caźa fui arrecuperada mas inda nun se sabe lu que s’a de fazer cu’eilla. Tamiên fui la caźa onde naciu Manuel Carvalho. Açpuis d’haber cuntadu ũas storias de l’Abade que yêra mui pandigu y que tenie nuôbe fillus (!) fumus a ver l’ultimu fornu d’amassa l pan inda de piês. Ye un fornu cumunitariu dal séclu XVIII inda biên cunservadu. Mas ya fai 25 añus que nun siêrbe y sta agora mui çuju. Fui tamiên n’Abadiya que staba arrecadadu l’arquivu dal llugar que se nun habie sidu’l pai de tiu Muizés (tiu Andréya) ya teniêmus nada !

 

D’eilli fumus inda pa’l barriu de la Pataca y dal Palumbar. A’l abeixar la ruga inda ansinei aquel scritu d’aqueilla caźa d’Herbertu que diç “ANÕ 1800” qu’amostra biên la vuntade ya n’aquele tiêmpu de screbir la palabra “añu” !

Na Pataca, ya eilli, deixei la palabra a Alcides que sabe biên la storia d’aquissu todu. Vimus la fuônte la Piçarra, que anfeliçmiênte ya fui tapada pu’la junta (!!!).

Passémus a’l pie de lus llinares y fumus a ver al chafariç y la fuônte de Baixu y la de las Almas qu’inda hoije nun fui recuperada, mas que biên lu mercie.

 

D’eilli passémus todus na puônte de San Juan que ya yê l’ultimu eiźemplar de puôntes assi antigas cume las houbu an Cicuiru y qu’inda you vi de pequeiñu (la que staba an frente la fuônte de tie Rita yê ũa de las que you me lembru). Açpuis chubimus pu’la Caleija’l Rei y fumus a parar a la tal fuônte. Eilli Alcides liu-mus uns versus dal Padre Zé “Auga branda – Fuônte de Lhuç” y cume la gente ya iba cun fome, fui aton que lus llebei a cumer un muôrdu.

Pus eilli teniêmus ũa méźa, purparada pu’ls muis pais, an frente’l llavadeiru. Habie melon, vinu (que yêra de Burdeus !), perźuntu, chouriçu, queiju, bolla doce, çumus, y’l mas ampurtante las cereijas. Mie mai tamiên habie feitu uns bollus cu’las çreijas. Stubu todu mui buônu. Ende tengu que vus dezir que ya dalguns s’habiên anganchadu a eilli pur’ende atras y ya veniên cun inda mas vuntade d’eillas !

 

Açpuis, cuntinou Alcides a ansina-mus al llugar. Pus vimus la caźa’l Padre Zé y fumus anté las fuônte de Nuôssa Señora y la dal Bispu que fican an frente la caźa de tie Juquina. Eilli you li ũas nuticias dal séclu XVIII qu’aparécen n’uns arquivus de Bergancia y que falan de las augas de Cicuiru. Falan d’aquesta fuônte, la dal Bispu, y dizen alla que yê la mellor de to’la region. Hoije achu que ya nun sera biên assi, mas aquesta tamiên merecie ser recuperada !

Acabémus la nuôssa veźita’l llugar na cerdeira de tiu Jin que dalguns dizen que ten pu’l ménus 150 añus ! Ũa couźa ciêrta yê que ya sta mui vellica. Dende fumus açpuis anté la caźa’l pobo, parandu an sitius y outrus, cume nu jardinicu d’alla pa riba (barriu altu).

 

Na caźa’l pobu, arrumorun-se a la méźa ũas 47 pessonas ! Nun me lembru que fussamus assi tantus lus outrus añus. Scalla’l die fui biên scullidu. Cumi-mus biên, si ! Buônus garbançus cun atun ya carne mirandéźa cun batatas y selada. Y pur fin, Delaide inda mus dou arroç doce y bollus qu’eilla habie feitu !

 

Acabémus de cumer, ya cu’l bandullu biên biên chénu fumus a tumar un café, d’outrus anté se furun a deitar a la selombra d’ũa cerdeira que ya nun pudiên mas !

Passadu scalla ũa hora, pus al tiêmpu de llimpar un poucu al salon y de puner lus bancus mas a la moda, puner la pantalla y purpara’l computador, llougu açpuis ampecémus la pequeiña cunferencia.  

La cunferencia ancumeçou cun ũa messaige d’Amadeu Ferreira que nun pudu star cu nos. Y llougu lus repersentantes de l’ALCM, Mario Correia y Alfredo Cameirão falorun de lus nuôvus oujetivus de l’associaçon.

Llougu açpuis falou Fernando Alvarez-Balbuena de El Teixu onde mus splicou ũa teoria antersante suôbre las relaçones dal mirandés cu’la frunteira y la maneira an que’l llionés se turnou ende mirandés pur viyas d’aquesta raya antre Spaña y Purtual.

 

Dende passémus la palabra a Ricardo Chao de Faceira que mus splicou l’oujetivu de l’associaçon y’l traballu que ténen zanbulbidu an Llion cun l’eidiçon de llibrus, cartazes llenguisticus y purparaçon de cuncursus. Açpuis Ricardo falou de la cultura quemun que tenémus an Miranda cu’las Tiêrras de Llion (Dançadores, Pendones, Lliêngua, ...).

Açpuis falou Iniciu Galan de Iniciativa pol asturianu splicandu, dandu eidéyas de cume puderie-mus partecipar juntus pra fazer crecer la nuôssa lliêngua.

 

You ende fiquei mui cuntentu purque habie aparcidu’l persidente la camara de Miranda. Y nu fin de la cunferencia falou de las relaçones que pudiêmus tener cu’las Sturias y Llion, falou biên. Y to’la gente gustou. Fui tan buônu que you nin l purguntei quandu yê que mus iba a puner lus scritus dal llugar an mirandés !

Iba you a ançarrar l’ancontru... quandu... se mus aparécen eilli ũas tiês viêllas vestidas a la moda antiga. You nin m’apurcatei y quandu las vi llougu se punirun a falar y eilli mus fazirun un queloquiu que nun fui purparadu y que saliu mui buônu. Las tals viêllas yêran na verdade Delaide y Treźa; las merdomas que purparorun aquesse die cumigu.

Fui mui buônu, y pra mi, fui’l miu purmeiru triatu mirandés que vi na mie vida. Eillas faziên que yêran ũas cicuiranas y que virun aquesta gente toda durante to’l die y staban a maginar d’onde pudie venir la gente toda y que faziêmus nos eilli. Mui angraçadu !

 

Fui aton que nu fin dal triatu ançarrémus la pequeiña cunferencia y inda fumus a acaba’l die an Sant’Amaru pra ver lus cicuiranus a juga la Cunca ! Delaide llevou mas de cumer... y cumimus ! Habie un perźuntu, chouriçu, queiju mui buônu, bolla doce, vinu brancu y tintu de la region. Acabémus ende pu’las diêç la nuite. Un die biên purreiru !

D’eiqui a poucu pongu-vus mas retratus y las aperźentaçones que furun feitas pu’lus nuôssus amigus de las Sturias y Llion.

Lus retratus qu’eiqui puje son mius ou de l’Anternéta (Ricardo Chao, Alcides Meirinhos).